เครือข่ายอากาศสะอาด ย้ำ ก้าวต่อไปหลังรัฐบาลยืนยันเดินหน้าพิจารณากฎหมายต่อ หวัง สส.-สว.โหวตสนับสนุน ไม่ปล่อยให้เสียของ เสียโอกาส ชี้ มาตรการ-เครื่องมือ สำคัญต้องไม่ถูกตัดทิ้ง โดยเฉพาะ ‘กองทุนอากาศสะอาด’ พร้อมด้วย หลักการ ‘ผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย’
วันนี้ (5 พ.ค. 69) รัชดา ธนาดิเรก โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติให้พิจารณาการ “ร้องขอต่อรัฐสภา” เพื่อให้พิจารณาร่างพระราชบัญญัติที่รัฐสภายังมิได้ให้ความเห็นชอบ ตามมาตรา 147 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย จำนวนทั้งสิ้น 31 ร่าง
โดยเป็น ร่าง พ.ร.บ. ที่ค้างการพิจารณา ให้ร้องขอต่อรัฐสภาให้พิจารณาต่อไป ซึ่งสอดคล้องกับนโยบายรัฐบาล เช่น
- ร่าง พ.ร.บ. ยกเลิก พ.ร.บ. ว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. 2534 พ.ศ. …. ของกระทรวงยุติธรรม
- ร่าง พ.ร.บ. การอำนวยความสะดวกในการพิจารณาอนุญาตและการให้บริการแก่ประชาชน พ.ศ. …. ของ สำนักงาน ก.พ.ร.
- ร่าง พ.ร.บ.หลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ฉบับที่ ….) พ.ศ. …. (หลักทรัพย์อิเล็กทรอนิกส์) ของกระทรวงการคลัง
- ร่าง พ.ร.บ. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี พ.ศ. …. ของกระทรวงการอุดมศึกษาฯ
- ร่าง พ.ร.บ. ล้มละลาย (ฉบับที่ ….) พ.ศ. …. ของกระทรวงยุติธรรม
- ร่าง พ.ร.บ. คุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. ของกระทรวงสาธารณสุข
- ร่าง พ.ร.บ. ป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ฉบับที่ …) พ.ศ. ….. ของสำนักงาน ปปง.
- ร่าง พ.ร.บ. ระเบียบข้าราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม (ฉบับที่ …) พ.ศ. ….. เป็นต้น
ในส่วน ร่าง พ.ร.บ. บริหารจัดการเพื่ออากาศสะอาด พ.ศ. …. ครม. มีมติร้องขอให้สภาฯ พิจารณาด้วยต่อไป เพราะเป็นกฎหมายที่มีความสำคัญต่อชัวิตประชาชน
อย่างไรก็ตาม มีข้อสังเกตจากส่วนราชการที่เกี่ยวข้องในเรื่อง เช่น การเก็บค่าธรรมเนียม เพื่ออากาศสะอาดยังขาดความชัดเจน และอาจซ้ำซ้อนกับการเรียกเก็บเงินในลักษณะเดียวกันกับกองทุนอื่น กองทุนฯ ยังไม่ผ่านการพิจารณาจาก คณะกรรมการกลั่นกรองการจัดตั้งทุนหมุนเวียน ความรับผิดโทษทางอาญาสูงมากมือเทียบเคียงกับกฎหมายต่างประเทศ ทั้งนี้ รัฐบาลจะเดินหน้าสนับสนุน พ.ร.บ. ดังกล่าวต่อไป เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน และผลประโยชน์ของประเทศ
นอกจากนี้ ครม. ยังเห็นชอบที่จะนำเสนอ ร่าง พ.ร.บ. ต่อรัฐสภาอีก 10 ฉบับ ซึ่งสภาฯ ได้มีมติรับหลักการไว้แล้ว เช่น
- ร่าง พ.ร.บ.องค์กรจัดสรรคลื่นความถี่และกำกับการประกอบกิจการวิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. ….
- ร่าง พ.ร.บ. การแข่งขันทางการค้า (ฉบับที่ ..) พ.ศ. ….
- ร่าง พ.ร.บ. สร้างเสริมสังคมสันติสุข พ.ศ. ….
- ร่าง พ.ร.บ.องค์การบริหารส่วนจังหวัด (ฉบับที่ พ.ศ. …) เป็นต้น
โดย ร่าง พ.ร.บ.ทั้งหมด จะนำไปร้องขอต่อรัฐสภา ภายใน 12 พฤษภาคม 2569 เพื่อให้รัฐสภา สภาผู้แทนราษฎร และ วุฒิสภา ดำเนินการพิจารณา ร่าง พ.ร.บ. ดังกล่าวต่อไป
จับตาต้องไม่พิจารณาตัดเขี้ยวเล็บสำคัญ
รศ.วิษณุ อรรถวานิช รองคณบดีฝ่ายวิจัยและพันธกิจเพื่อสังคม และ ผู้อำนวยศูนย์วิจัยเศรษฐศาสตร์ประยุกต์ คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ระบุว่ากับ The Active ถึงประเด็นสำคัญที่กังวลมาตลอดในการพิจารณาร่าง พ.ร.บ.อากาศสะอาด คือ มาตรการและเครื่องมือ ดังนั้นเมื่อกฎหมายได้ไปต่อในชั้น สว. ซึ่งในการพิจารณาของกรรมาธิการ ก็มีความพยายามแก้ไขในหลายส่วน ในท้ายที่สุดอาจจะต้องไปถึงขั้นการตั้ง คณะกรรมาธิการร่วมระหว่าง สส. และ สว. สิ่งที่กังวล คือ เขี้ยวเล็บต่าง ๆ อาจจะถูกตัดออกหรือไม่
เขี้ยวเล็บที่ว่านั้น คือ กองทุนอากาศสะอาด เพราะในปัจจุบันยังมองไม่เห็นหนทางที่จะให้การแก้ปัญหาฝุ่น PM 2.5 มีความยั่งยืน เพราะงบประมาณไม่เพียงพอ ไม่ต่อเนื่อง การแก้ปัญหาจึงไม่ทันการณ์ หากตัดกองทุนอากาศสะอาดออก ก็ขอให้มีกลไกทางการเงินอื่น ๆ มาช่วยเสริมอย่างเพียงพอ ต่อเนื่อง
ประเด็นที่ 2 คือ เครื่องมือทางเศรษฐศาสตร์ โดยใช้หลักการ ผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย เพราะท่าทีของภาคธุรกิจชัดเจนว่า “ไม่อยากจะจ่ายอะไรเลย แต่อยากจะขอลดหย่อน” ที่ผ่านมารัฐยกเว้นให้โดยใช้เงินภาษีของประชาชน ซึ่งผิดหลักการอย่างมากในทางสากล จากตัวอย่างประเทศที่ประสบความสำเร็จในการแก้ปัญหามลพิษ พบว่า ใช้ หลักการผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย
“หมายความว่า ถ้าคุณก่อมลพิษ คุณต้องจ่าย ไม่ใช่รับเงินจากผู้เสียภาษี ถ้าเป็นแบบนี้ การแก้ปัญหามันจะไม่สามารถเกิดขึ้นได้ และปัญหาจะยังคงอยู่ต่อ สุดท้ายแล้วผู้ก่อมลพิษ อย่างไรก็ต้องร่วมจ่าย แต่เราไม่ได้จ่ายกันทุกคน ขอให้ผู้ก่อมลพิษสบายใจ เพราะกฎหมายนี้จะเก็บเฉพาะผู้ก่อมลพิษที่ไม่ยอมปรับตัว แต่ผู้ก่อมลพิษ ที่เขาพยายามปรับตัวและมุ่งสู่อากาศสะอาดจะได้เงินช่วยเหลือแบบมีเงื่อนไขด้วยซ้ำไป เพื่อให้สามารถเปลี่ยนผ่านได้”
รศ.วิษณุ อรรถวานิช
หวัง สส.-สว. โหวตเห็นชอบ ‘กม.อากาศสะอาด’
ขณะที่ รศ.คนึงนิจ ศรีบัวเอี่ยม นายกสมาคมเครือข่ายอากาศสะอาดเพื่อสุขภาพ เปิดเผยกับ The Active ถึงก้าวต่อไปหลังจากที่รัฐบาลยืนยันให้เดินหน้าต่อ ว่าตามรัฐธรรมนูญ ระบุว่า หลังจากนี้ต้องผ่านการเห็นชอบโดยรัฐสภา ซึ่งในรัฐสภาประกอบไปด้วย 2 สภา คือ สภาผู้แทนราษฎร และ วุฒิสภา จึงอยากฝากเสียงส่งไปถึงสมาชิกทั้งที่เป็น สส. และ สว. ให้ช่วยกันยกมือ โหวต ให้รัฐสภาเห็นชอบตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด
“ไม่ใช่ว่ารัฐรัฐบาลบอกว่ายืนยันส่งมาแล้ว แต่รัฐสภาไม่เห็นชอบ ทำให้ร่างกฎหมายนี้ตกไป แบบนี้จะเท่ากับว่าเสียของและเสียโอกาส และเป็นความเสียหายระดับชาติ อยากให้คิดน่าคิดหลังให้ดี ว่าจะไปต่อหรือพอแค่นี้”
“การที่คนใดคนหนึ่งไม่เข้าใจ พ.ร.บ. นี้ และไม่เห็นด้วยกับ พ.ร.บ.นี้ ต้องมาคุยกันที่ชัดเจนในชั้น สว. ที่ค้างอยู่ก่อนหน้านี้ ไม่ใช่ว่าไม่เอาจะกลับไปนับหนึ่งใหม่ ยกร่างใหม่ จะเสียเวลาอย่างมาก และจะมีค่าเสียหาย เชิงโอกาส ประชาชนผลักดันมาเกือบ 10 ปี และมีภาคส่วนต่าง ๆ เข้ามาร่วมด้วยอยู่ตลอด จะมาหยุดเพียงแค่คนหนึ่งคนที่ไม่เข้าใจ ควรเอาเวลาไปทำความเข้าใจกับคนหนึ่งคนนั้นดีกว่า”
รศ.คนึงนิจ ศรีบัวเอี่ยม
รศ.คนึงนิจ ย้ำว่า หลังจากนี้หากไม่ผ่านสภาฯ ต้องมาดูตีความว่า ในมาตรา 14 ของ พ.ร.บ.การเข้าชื่อเสนอกฎหมาย ระบุเงื่อนไขว่า ร่างกฎหมายที่เสนอโดยภาคประชาชนสามารถมารอที่วาระ 1 สภาผู้แทนราษฎรได้ ต่อเมื่อรัฐบาลไม่ยืนยัน แล้วถ้ายืนยันแล้วไม่ผ่านสภาฯ จะตีความตามถ้อยคำหรือตามเจตนารมณ์ของกฎหมาย เพราะการมีกฎหมายฉบับนี้มาเพื่อที่ต้องการให้สิทธิ์ประชาชนในการเสนอร่างกฎหมายเป็นจริงได้
