พบ เด็กปฐมวัยพัฒนาการล่าช้า โดยเฉพาะหลังสถานการณ์โควิด ย้ำ ผลสำรวจระดับสติปัญญาเด็กไทย พบเด็กมี IQ สูง-ต่ำ เชื่อมโยงความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ สังคม หวั่นไม่เร่งแก้ไข อาจส่งต่อช่องว่างไปยังคนรุ่นต่อไป กรมสุขภาพจิต เสนอลงทุน 6 ปีแรก ลดเหลื่อมล้ำข้ามรุ่น
เมื่อวันที่ 15 กันยายน 2569 ในเวทีเสวนาระดับชาติ “วิกฤตเกิดน้อยด้อยคุณภาพ” นพ.กิตติศักดิ์ อักษรวงศ์ อธิบดีกรมสุขภาพจิต ระบุว่า ปัญหาประชากรของไทยไม่ได้อยู่ที่จำนวนเด็กเกิดใหม่ลดลงเท่านั้น แต่ต้องยกระดับคุณภาพเด็กตั้งแต่ปฐมวัย ทั้งพัฒนาการ สุขภาพจิต สุขภาพ และการเรียนรู้ เพื่อให้เด็กสามารถเติบโตและใช้ชีวิตร่วมกับสังคมได้
ข้อมูลที่กรมสุขภาพจิต นำเสนอพบว่า เด็กปฐมวัยมีพัฒนาการล่าช้ามากกว่า 20% ต่อเนื่อง ขณะที่เด็กวัยเรียนและวัยรุ่นต้องเผชิญความเสี่ยงหลายด้าน ทั้งการใช้หน้าจอมากเกินไป ยาเสพติด ความรุนแรง ปัญหาการเรียนรู้ และปัญหาสุขภาพจิต
อีกประเด็นที่สะท้อนความเหลื่อมล้ำ คือ ผลสำรวจระดับสติปัญญาเด็กไทย ซึ่งพบทั้งเด็กที่มี IQ มากกว่า 110 ในสัดส่วนสูงกว่าค่าเฉลี่ยสากล และเด็กที่มี IQ ต่ำกว่า 90 ในสัดส่วนสูงเช่นกัน โดยกรมสุขภาพจิต มองว่า ความแตกต่างดังกล่าวเชื่อมโยงกับความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและสังคม และหากไม่ได้รับการแก้ไข อาจส่งต่อช่องว่างดังกล่าวไปยังคนรุ่นต่อไป
กรมสุขภาพจิต เสนอให้การแก้ปัญหามุ่งไปที่ การลงทุนในเด็กตามความจำเป็น โดยเฉพาะช่วง 6 ปีแรก ซึ่งเป็นช่วงสำคัญต่อพัฒนาการ สติปัญญา สุขภาพ และความสามารถในการเรียนรู้ตลอดชีวิต
“การสร้างความเป็นธรรมจึงไม่จำเป็นต้องหมายถึงการจัดสรรทรัพยากรให้เด็กทุกคนในจำนวนเท่ากัน แต่ควรให้น้ำหนักกับเด็กที่มีความต้องการและข้อจำกัดแตกต่างกัน โดยเฉพาะเด็กกลุ่มเปราะบางและเด็กที่เข้าถึงบริการได้ยาก”
นพ.กิตติศักดิ์ อักษรวงศ์
ประเด็นนี้ครอบคลุมทั้งเด็กในพื้นที่ห่างไกล ซึ่งมีข้อจำกัดในการเข้าถึงบริการด้านสุขภาพ พัฒนาการ และการเรียนรู้ ขณะที่เด็กในเมืองแม้จะอยู่ใกล้สถานศึกษาและบริการต่าง ๆ ก็ยังอาจเผชิญข้อจำกัดจากฐานะทางเศรษฐกิจ ครอบครัว สุขภาพ การเรียนรู้ และสุขภาพจิต
นพ.กิตติศักดิ์ระบุว่า การยกระดับคุณภาพเด็กจึงต้องขยายความรับผิดชอบออกจากครอบครัวและโรงเรียน ไปสู่ชุมชน โดยเชื่อมการทำงานระหว่างภาคการศึกษา สาธารณสุข ครอบครัว ชุมชน ภาคประชาสังคม รวมถึงเด็กและเยาวชน เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่สนับสนุนการเติบโตและลดความเหลื่อมล้ำตั้งแต่ต้นทาง
