เผย 6 เดือนให้บริการแล้วกว่า 1,400 คน ชี้ความต้องการสูง แต่ระบบส่งต่อ–การเบิกงบฯยังติดขัด “พญ.ชุตินาถ ชินอุดมพร” ระบุ ผู้รับบริการส่วนใหญ่ใช้สิทธิบัตรทอง แต่คลินิกยังไม่เชื่อมระบบ สปสช.ทำให้ต้องจ่ายเอง พร้อมเสนอรัฐสื่อสารสิทธิยุติการตั้งครรภ์ และเพิ่มสถานบริการที่เปิดเผยตัวชัดเจน
วันนี้ (7 มี.ค.2569) ในโอกาสที่วันที่ 8 มี.ค.ของทุกปี เป็นวันสตรีสากล ได้มีการเปิดตัว “คลินิกเวชกรรมทานตะวัน” อีกครั้ง เพื่อย้ำถึงสิทธิของผู้ตั้งครรภ์ในการเข้าถึงบริการยุติการตั้งครรภ์อย่างปลอดภัยตามกฎหมาย หลังคลินิกเปิดดำเนินการมาแล้วประมาณ 6 เดือน และมีผู้เข้ารับบริการกว่า 1,400 คน
พญ.ชุตินาถ ชินอุดมพร แพทย์ประจำคลินิกเวชกรรมทานตะวัน เปิดเผยกับ The Active ว่า การเปิดตัวในครั้งนี้ต้องการสื่อสารต่อสังคมว่า การยุติการตั้งครรภ์เป็นสิทธิด้านสุขภาพที่ผู้ตั้งครรภ์สามารถเข้าถึงได้ และควรได้รับบริการอย่างปลอดภัยโดยไม่ถูกตีตราหรือถูกตัดสิน
ย้ำสิทธิผู้ตั้งครรภ์ “การยุติการตั้งครรภ์ต้องเข้าถึงได้”
พญ.ชุตินาถ กล่าวว่า แม้คลินิกจะเปิดมาเพียงครึ่งปี แต่จำนวนผู้รับบริการสะท้อนให้เห็นถึงความต้องการบริการยุติการตั้งครรภ์ที่มีอยู่มากในสังคมไทย
“ช่วง 6 เดือนที่ผ่านมา เราให้บริการไปแล้วประมาณ 1,400 คน ซึ่งถือว่าเป็นตัวเลขที่ค่อนข้างสูง และสะท้อนว่าความต้องการเข้าถึงบริการยุติการตั้งครรภ์อย่างปลอดภัย มีมากกว่าสถานพยาบาลที่ให้บริการอยู่ในปัจจุบัน”
เธออธิบายว่า คลินิกทานตะวันไม่ได้ต้องการเป็นเพียงสถานบริการทางการแพทย์เท่านั้น แต่ยังตั้งใจเป็นพื้นที่ที่สนับสนุนสิทธิของผู้ตั้งครรภ์ในการตัดสินใจเกี่ยวกับร่างกายของตนเอง
“เราอยากให้ที่นี่เป็นพื้นที่ที่ผู้ต้องการยุติการตั้งครรภ์สามารถเข้าถึงบริการที่ปลอดภัย ได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง และไม่ถูกตัดสิน”
ผู้ใช้บริการส่วนใหญ่มีสิทธิ “บัตรทอง”
จากข้อมูลของคลินิก พบว่า ผู้รับบริการส่วนใหญ่เป็นผู้ถือสิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ หรือ บัตรทอง 30 บาท
อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันคลินิกยังไม่สามารถเชื่อมระบบเบิกจ่ายกับกองทุนหลักประกันสุขภาพแห่งชาติได้ ทำให้ผู้รับบริการต้องจ่ายค่าบริการด้วยตนเองทั้งหมด
“จริง ๆ แล้วบริการยุติการตั้งครรภ์อยู่ภายใต้งบฯส่งเสริมป้องกันโรค (PP) ของ สปสช.ซึ่งประชากรไทยสามารถใช้สิทธิได้ แต่คลินิกของเรายังอยู่ระหว่างรอขึ้นทะเบียนเป็นหน่วยบริการ ทำให้ตอนนี้ยังไม่สามารถเบิกงบได้”
เธอระบุว่า คลินิกได้ยื่นขอขึ้นทะเบียนกับสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติแล้ว แต่ในปีนี้ยังไม่มีการเปิดรับหน่วยบริการใหม่ ทำให้ยังต้องรอคิว
ผลจากข้อจำกัดดังกล่าวทำให้ผู้รับบริการต้องจ่ายค่าบริการเอง แม้ว่าจะถือสิทธิบัตรทองก็ตาม
พยายามควบคุมค่าบริการให้ต่ำที่สุด
แม้ยังไม่สามารถเบิกจ่ายกับระบบหลักประกันสุขภาพได้ แต่คลินิกพยายามกำหนดค่าบริการให้อยู่ในระดับที่ผู้รับบริการสามารถเข้าถึงได้
ปัจจุบันค่าบริการยุติการตั้งครรภ์ด้วยยาอยู่ที่
• 1,500 บาท สำหรับอายุครรภ์ไม่เกิน 10 สัปดาห์
• 1,700 บาท สำหรับอายุครรภ์ 10–12 สัปดาห์
พญ.ชุตินาถ ระบุว่า โดยหลักการแล้ว ผู้รับบริการไม่ควรต้องจ่ายค่าใช้จ่ายเหล่านี้ด้วยตนเอง หากระบบเบิกจ่ายสามารถเชื่อมต่อกับคลินิกได้
“เราอยากให้บริการนี้อยู่ในระบบสิทธิอย่างแท้จริง เพราะการยุติการตั้งครรภ์อย่างปลอดภัยเป็นบริการด้านสุขภาพ ไม่ควรเป็นภาระค่าใช้จ่ายของผู้รับบริการ”
ปัญหาหลัก สถานบริการมีน้อยและไม่เปิดเผยตัว
อีกหนึ่งอุปสรรคสำคัญคือจำนวนสถานพยาบาลที่ให้บริการยุติการตั้งครรภ์ยังมีจำกัด และหลายแห่งไม่เปิดเผยตัวอย่างชัดเจน
“ปัจจุบันมีโรงพยาบาลหรือคลินิกที่ให้บริการอยู่ แต่หลายแห่งไม่ได้ประกาศตัวชัดเจนว่ารับบริการนี้ ทำให้ผู้ต้องการยุติการตั้งครรภ์ไม่รู้ว่าจะไปที่ไหน”
เธอยังระบุว่า ในหลายพื้นที่โรงพยาบาลของรัฐไม่ได้ให้บริการ ทำให้เกิดปัญหาการส่งต่อผู้ป่วย และผู้รับบริการจำนวนหนึ่งต้องเดินทางข้ามจังหวัดเพื่อเข้าถึงบริการ
สำหรับในกรุงเทพมหานคร มีสถานบริการยุติการตั้งครรภ์ที่ถูกกฎหมาย ไม่ถึง 10 แห่ง
อายุครรภ์เกิน 12 สัปดาห์ เข้าถึงบริการยาก
คลินิกทานตะวันให้บริการยุติการตั้งครรภ์ด้วยยาในอายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์ โดยผู้รับบริการสามารถใช้ยาเองที่บ้านและติดตามอาการผ่านระบบออนไลน์
แพทย์จะติดตามอาการของผู้รับบริการจนกระทั่งการยุติการตั้งครรภ์สมบูรณ์ ซึ่งโดยทั่วไปใช้เวลาประมาณ 21 วัน
อย่างไรก็ตาม หากอายุครรภ์เกิน 12 สัปดาห์ ผู้รับบริการต้องเข้ารับบริการในสถานพยาบาล ซึ่งทำให้การเข้าถึงบริการยิ่งยากขึ้น
“ในไทยกำหนดว่า หากอายุครรภ์เกิน 12 สัปดาห์ ควรรับบริการในสถานพยาบาล ทำให้หลายคนต้องเดินทางไกลมากเพื่อหาสถานที่ให้บริการ”
เตือนซื้อยาทำแท้งออนไลน์ เสี่ยงยาปลอม
พญ.ชุตินาถ ยังเตือนถึงความเสี่ยงของการซื้อยาทำแท้งจากอินเทอร์เน็ตหรือร้านขายยาเถื่อน ซึ่งพบว่ามีจำนวนมาก
เธออธิบายว่า ยาที่ขายออนไลน์จำนวนหนึ่งเป็นยาปลอม หรือไม่ใช่ยาที่ใช้ในการยุติการตั้งครรภ์จริง ทำให้ไม่เกิดผลและอาจเป็นอันตรายต่อผู้ใช้
“บางกรณีเป็นยาปลอม บางกรณีเป็นยาอื่น เช่น ยาลดน้ำหนัก ซึ่งอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงอันตรายได้”
“ความเชื่อเรื่องบาป” ของการยุติการตั้งครรภ์
เมื่อถามถึงความกังวลของสื่อมวลชนและสังคมที่บางครั้งยังรู้สึกว่า การนำเสนอข่าวเกี่ยวกับการยุติการตั้งครรภ์อาจถูกมองว่าเป็นการ “ส่งเสริมการทำแท้ง” และอาจขัดกับความเชื่อทางศาสนาหรือความรู้สึกเรื่องบาป
พญ.ชุตินาถ อธิบายว่า ภาพจำของสังคมไทยเกี่ยวกับการทำแท้งจำนวนมากยังคงผูกโยงกับความเชื่อหรือจินตภาพที่น่ากลัว ซึ่งไม่สอดคล้องกับข้อเท็จจริงทางการแพทย์
เธอกล่าวว่า ในจินตนาการของผู้คนจำนวนไม่น้อย มักเชื่อมโยงการทำแท้งกับเรื่องเหนือธรรมชาติ เช่น ความเชื่อเรื่อง “ผีเด็ก” หรือการทำบาปร้ายแรง แต่ในทางการแพทย์ การยุติการตั้งครรภ์ในระยะต้น โดยเฉพาะก่อนอายุครรภ์ 12 สัปดาห์ เป็นกระบวนการทางชีววิทยาที่เกิดขึ้นในช่วงที่ตัวอ่อนยังมีขนาดเล็กมาก
“ในทางการแพทย์ ช่วงอายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์ หลายครั้งสิ่งที่เกิดขึ้นจากการยุติการตั้งครรภ์มีลักษณะคล้ายเนื้อเยื่อเล็ก ๆ เท่านั้น ไม่ได้เป็นภาพอย่างที่สังคมจินตนาการกันไว้”
พญ.ชุตินาถ ระบุว่า จากประสบการณ์การทำงานของคลินิกเวชกรรมทานตะวัน ซึ่งให้บริการผู้ตั้งครรภ์ไปแล้วกว่า 1,400 คน ยังไม่เคยพบเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องกับความเชื่อเหนือธรรมชาติอย่างที่สังคมกังวล ตรงกันข้าม ผู้รับบริการจำนวนมากกลับแสดงความรู้สึกขอบคุณ เพราะมองว่าการเข้าถึงบริการที่ปลอดภัยทำให้พวกเขามีโอกาสจัดการชีวิตของตนเองได้อีกครั้ง
“ผู้หญิงจำนวนมากที่มารับบริการรู้สึกว่าพวกเขาได้ทางเลือกในชีวิตอีกครั้ง หลังจากได้รับการดูแลอย่างปลอดภัยและไม่ถูกตัดสิน”
เธอย้ำว่า ในฐานะแพทย์ สิ่งสำคัญที่สุดคือการดูแลผู้ป่วยที่อยู่ตรงหน้า ซึ่งเป็นผู้ที่มีชีวิต มีสุขภาพ และกำลังเผชิญสถานการณ์ยากลำบากในชีวิต
“สำหรับเรา เราให้ความสำคัญกับผู้หญิงหรือผู้รับบริการที่กำลังหายใจอยู่ตรงหน้า มากกว่าสิ่งที่เป็นเพียงตัวอ่อนขนาดเล็กในร่างกายของเขา”
อย่างไรก็ตาม เธอยอมรับว่า ทัศนคติเรื่องศาสนาและความเชื่อเกี่ยวกับบาปยังเป็นเรื่องที่ซับซ้อนและเปลี่ยนแปลงได้ยากในสังคมไทย ผู้หญิงบางคนยังคงรู้สึกผิดกับการตัดสินใจของตนเอง โดยเฉพาะในกลุ่มที่มีความเชื่อทางศาสนาเข้มข้น
“ผู้หญิงบางคนที่มีพื้นฐานความเชื่อทางศาสนา เช่น ศาสนาอิสลามหรือคริสต์ หลังการยุติการตั้งครรภ์อาจรู้สึกว่าตนเองทำสิ่งผิดร้ายแรง ทั้งที่จริงแล้วพวกเขาเพียงกำลังพยายามตัดสินใจในสถานการณ์ที่ยากลำบากของชีวิต”
เธอมองว่า ประเด็นนี้จำเป็นต้องทำงานร่วมกันในระยะยาว ทั้งในด้านการสื่อสารสาธารณะ การให้ข้อมูลทางการแพทย์ที่ถูกต้อง และการสร้างความเข้าใจในสังคม เพื่อให้ผู้หญิงที่ต้องตัดสินใจยุติการตั้งครรภ์ไม่รู้สึกว่าตนเองถูกตีตราหรือถูกทำลายคุณค่าของชีวิตจากการตัดสินใจครั้งนั้น
ผู้รับบริการส่วนใหญ่ไม่ใช่วัยรุ่น
พญ.ชุตินาถ ยังกล่าวด้วยว่า ความเข้าใจผิดอีกประการหนึ่งของสังคมคือการมองว่าผู้ที่มารับบริการยุติการตั้งครรภ์ส่วนใหญ่เป็นวัยรุ่นที่ตั้งครรภ์โดยไม่ตั้งใจ แต่จากประสบการณ์จริง ผู้รับบริการส่วนใหญ่กลับเป็นผู้หญิงที่เคยมีบุตรมาแล้ว
“ภาพจำที่ว่าวัยรุ่นพลาดพลั้งแล้วมาทำแท้งนั้นไม่ตรงกับความเป็นจริง ผู้รับบริการจำนวนมากเป็นผู้หญิงที่มีลูกแล้ว และต้องตัดสินใจบนพื้นฐานของความรับผิดชอบต่อครอบครัว”
สาเหตุสำคัญที่ทำให้หลายคนเลือกยุติการตั้งครรภ์คือปัญหาทางเศรษฐกิจ โดยเฉพาะความกังวลว่า หากมีบุตรเพิ่มอีกหนึ่งคน อาจทำให้ไม่สามารถดูแลลูกที่มีอยู่ให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีได้
“หลายคนบอกตรง ๆ ว่า หากมีลูกอีกคน เขาอาจไม่สามารถดูแลลูกที่มีอยู่ให้มีอนาคตที่ดีได้ เพราะทรัพยากรของครอบครัวมีจำกัด”
เธอจึงย้ำว่า การตัดสินใจยุติการตั้งครรภ์ของผู้หญิงแต่ละคนมักเกิดจากการพิจารณาอย่างรอบคอบ และแทบไม่มีใครตัดสินใจเรื่องนี้โดยไม่มีเหตุผลรองรับ
เสนอรัฐสื่อสารสิทธิ และเพิ่มระบบส่งต่อ
พญ.ชุตินาถ เสนอว่า หน่วยงานด้านสาธารณสุข เช่น กรมอนามัย และกระทรวงสาธารณสุข ควรสื่อสารข้อมูลเกี่ยวกับสิทธิการยุติการตั้งครรภ์ให้ชัดเจนมากขึ้น
“ตอนนี้คนจำนวนมากยังไม่รู้ว่าการยุติการตั้งครรภ์เป็นสิ่งที่ถูกกฎหมายแล้ว”
นอกจากนี้ยังเสนอให้สถานพยาบาลของรัฐที่ไม่ให้บริการ ควรมีระบบส่งต่อที่ชัดเจน เพื่อไม่ให้ผู้รับบริการต้องเผชิญกับอุปสรรคในการเข้าถึงบริการ
คลินิกเฉพาะทางยุติการตั้งครรภ์ด้วยยา
คลินิกเวชกรรมทานตะวัน เป็นคลินิกที่ให้บริการ ยุติการตั้งครรภ์อย่างปลอดภัยด้วยยาในอายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์ ดำเนินการโดยมูลนิธิทำทาง ร่วมกับ พญ.ชุตินาถ ชินอุดมพร
คลินิกตั้งอยู่ในซอยสมเด็จพระปิ่นเกล้า 2 เขตบางพลัด กรุงเทพมหานคร เปิดบริการช่วงเย็นในวันธรรมดา และตลอดวันในวันหยุด
ผู้สนใจสามารถติดต่อผ่านเพจเฟซบุ๊ก Tarntawan Clinic หรือโทรศัพท์ 082-917-7369
