ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ทรงปฏิบัติพระกรณียกิจนานัปการ เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนไทย โดยเฉพาะในด้านสาธารณสุขและการแพทย์ ทรงให้ความสำคัญมาอย่างต่อเนื่อง ด้วยทรงตระหนักว่าการมีสุขภาพที่ดีเป็นพื้นฐานสำคัญของการพัฒนาคน สังคม และประเทศชาติ
พระองค์ทรงริเริ่ม สนับสนุน และขับเคลื่อนโครงการต่าง ๆ ที่มุ่งลดความเหลื่อมล้ำด้านสุขภาพ เปิดโอกาสให้ผู้ด้อยโอกาสเข้าถึงบริการทางการแพทย์ และเสริมสร้างระบบสาธารณสุขให้มีความครอบคลุมมากยิ่งขึ้น
“ราชทัณฑ์ปันสุข” ยกระดับการดูแลสุขภาพผู้ต้องขัง
หนึ่งในพระกรณียกิจสำคัญด้านสาธารณสุข คือ ทรงรับเป็นประธานกรรมการประสานงานการจัดกิจกรรมโครงการ “ราชทัณฑ์ปันสุข ทำความดี เพื่อชาติ ศาสน์ กษัตริย์” ซึ่งดำเนินการตามพระบรมราโชบายของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่ทรงห่วงใยคุณภาพชีวิตและสุขภาพของผู้ต้องขังในเรือนจำทั่วประเทศ
โครงการดังกล่าวมุ่งพัฒนาระบบบริการสุขภาพภายในเรือนจำให้มีมาตรฐานใกล้เคียงกับบริการสาธารณสุขภายนอก ลดข้อจำกัดในการเข้าถึงการรักษาพยาบาลของผู้ต้องขัง ซึ่งเป็นกลุ่มเปราะบางที่มักเผชิญปัญหาความแออัดและขาดแคลนทรัพยากรด้านสุขภาพ
พระองค์ท่าน ได้ทรงสนับสนุนเครื่องมือและอุปกรณ์ทางการแพทย์แก่โรงพยาบาลราชทัณฑ์และสถานพยาบาลในเรือนจำทั่วประเทศ รวมถึงส่งเสริมการพัฒนาศักยภาพผู้ต้องขังผ่านการฝึกอบรม อาสาสมัครสาธารณสุขเรือนจำ (อสรจ.) เพื่อให้สามารถดูแลสุขภาพตนเองและช่วยเหลือเพื่อนผู้ต้องขังได้อย่างถูกต้อง
“แนวทางดังกล่าวสะท้อนพระวิสัยทัศน์ที่ให้ความสำคัญกับศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และการเข้าถึงสิทธิด้านสุขภาพอย่างเท่าเทียม แม้บุคคลนั้นจะอยู่ในกระบวนการรับโทษตามกฎหมายก็ตาม”
“กำลังใจ” จากการช่วยเหลือผู้ต้องขัง สู่การดูแลสุขภาพอย่างรอบด้าน
อีกหนึ่งโครงการสำคัญ คือ โครงการกำลังใจในพระดำริฯ ซึ่งเริ่มต้นจากการช่วยเหลือผู้ต้องขังหญิง เด็กติดผู้ต้องขัง และครอบครัวของผู้ก้าวพลาดในชีวิต ก่อนจะขยายผลสู่การพัฒนาคุณภาพชีวิตและการดูแลสุขภาพในเรือนจำอย่างเป็นระบบ
จากการเสด็จเยี่ยมเรือนจำหลายแห่ง พระองค์ทรงพบปัญหาด้านสุขอนามัย การขาดแคลนโภชนาการที่เหมาะสมสำหรับหญิงตั้งครรภ์ และการดูแลเด็กเล็กที่เติบโตภายในเรือนจำ จึงทรงผลักดันให้เกิดมาตรการด้านสาธารณสุขเชิงรุกหลายประการ
ทั้งการปรับปรุงห้องนมและพื้นที่เลี้ยงดูเด็กให้มีมาตรฐานด้านสุขอนามัย การสนับสนุนวัคซีนและอาหารเสริมที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของเด็ก รวมถึงการส่งเสริมความรู้ด้านสุขภาพกาย สุขภาพจิต และการวางแผนครอบครัว เพื่อเตรียมความพร้อมให้ผู้ต้องขังสามารถกลับคืนสู่สังคมได้อย่างมีคุณภาพหลังพ้นโทษ
เคียงข้างบุคลากรการแพทย์ในยามวิกฤต
ในช่วงที่ประเทศเผชิญสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 พระองค์ทรงติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด และพระราชทานความช่วยเหลือแก่บุคลากรทางการแพทย์และประชาชนในหลายพื้นที่
โดยพระราชทานอุปกรณ์ป้องกันการติดเชื้อ อาทิ หน้ากากอนามัย ชุดป้องกันส่วนบุคคล (PPE) และเจลแอลกอฮอล์ ให้แก่โรงพยาบาล หน่วยงานสาธารณสุข และชุมชนที่ได้รับผลกระทบ เพื่อสนับสนุนการปฏิบัติงานของบุคลากรด่านหน้าและลดความเสี่ยงในการแพร่ระบาดของโรค
นอกจากนี้ ยังทรงให้ความสำคัญกับการบรรเทาผลกระทบทางสังคมจากวิกฤตสุขภาพ โดยสนับสนุนการช่วยเหลือกลุ่มเปราะบางและผู้ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์การแพร่ระบาดอย่างต่อเนื่อง
ลดความเหลื่อมล้ำทางการแพทย์ในพื้นที่ห่างไกล
พระองค์ยังทรงให้ความสำคัญกับการพัฒนาศักยภาพของโรงพยาบาลในพื้นที่ชนบทและพื้นที่ห่างไกล ซึ่งมักเผชิญข้อจำกัดด้านบุคลากร เครื่องมือแพทย์ และงบประมาณ
มีการสนับสนุนอุปกรณ์ทางการแพทย์และทรัพยากรที่จำเป็นแก่โรงพยาบาลชุมชนและโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชในหลายจังหวัด เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการวินิจฉัยและรักษาโรค ลดภาระการส่งต่อผู้ป่วย และเพิ่มโอกาสให้ประชาชนในพื้นที่ห่างไกลเข้าถึงบริการสุขภาพที่มีคุณภาพใกล้บ้านมากขึ้น
สนับสนุนผู้พิการให้กลับมาใช้ชีวิตอย่างมีศักดิ์ศรี
อีกด้านหนึ่งของพระกรณียกิจด้านสุขภาพ คือ การสนับสนุนการดำเนินงานของ มูลนิธิขาเทียมในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เพื่อช่วยเหลือผู้พิการที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ให้ได้รับขาเทียมและอุปกรณ์ช่วยเหลือที่จำเป็น
การสนับสนุนดังกล่าวไม่เพียงช่วยฟื้นฟูสมรรถภาพทางร่างกายของผู้พิการเท่านั้น แต่ยังช่วยให้ผู้ได้รับความช่วยเหลือสามารถกลับไปประกอบอาชีพ ดูแลครอบครัว และดำรงชีวิตในสังคมได้อย่างมั่นใจและมีศักดิ์ศรี
พระราชปณิธานเพื่อระบบสุขภาพที่ครอบคลุมและเท่าเทียม
พระกรณียกิจด้านสาธารณสุขของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ สะท้อนให้เห็นถึงพระวิสัยทัศน์ที่มุ่งสร้างระบบสุขภาพที่เข้าถึงได้สำหรับทุกคน โดยเฉพาะผู้ด้อยโอกาสและกลุ่มเปราะบางในสังคม
ไม่ว่าจะเป็นผู้ต้องขัง เด็ก ผู้พิการ ประชาชนในพื้นที่ห่างไกล หรือบุคลากรทางการแพทย์ที่ปฏิบัติหน้าที่ในภาวะวิกฤต ต่างได้รับพระเมตตาและการสนับสนุนผ่านโครงการและกิจกรรมต่าง ๆ ที่ทรงริเริ่มและทรงติดตามอย่างใกล้ชิด
พระกรณียกิจเหล่านี้ไม่เพียงช่วยบรรเทาความทุกข์ยากของประชาชนในปัจจุบัน หากยังมีส่วนสำคัญในการวางรากฐานให้ระบบสาธารณสุขไทยมีความครอบคลุม ลดความเหลื่อมล้ำ และยึดหลักศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ อันเป็นหัวใจสำคัญของการพัฒนาสุขภาวะของคนไทยอย่างยั่งยืน
