#ใส่หูแมวไล่หนู ม็อบเจนz รวมตัวเผยข้อคับข้องใจ อยู่ไม่ไหว! ในวันที่ ดิน น้ำ อากาศ ก็ไม่สะอาด

นักวิชาการ มองการชุมนุมรอบนี้เป็นเครื่องพิสูจน์ความไม่พอใจต่อสังคมและการเมืองไทยที่เกิดขึ้นจริง โดยมาจากหลายปัจจัยบรรจบกัน มีตัวกระตุ้นจากปัญหาสิ่งแวดล้อม น้ำ อากาศ ดิน ไม่สะอาด ใช้งานไม่ได้ เชื่อทั้งม็อบและรัฐบาลต้องเรียนรู้จากการเคลื่อนไหวในอดีต

#ใส่หูแมวไล่หนู การชุมนุมครั้งใหม่ของ “ม็อบเจนซี” ที่เกิดจากการรวมตัวของเด็ก เยาชน นักเรียนนักศึกษา ในวันนี้ (20 พ.ย. 2569) เวลา 15.00 น. ที่ อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย

การเคลื่อนไหวในครั้งนี้ เป็นการรวมตัวของกลุ่มนักขับเคลื่อนรุ่นใหม่หลายกลุ่ม ไม่ว่าจะเป็น Studem Network, Politika Run Club, freethaiyouth, Life Path, โมกหลวงริมน้ำ เป็นต้น โดยกลุ่มฟื้นฟูประชาธิปไตย Democracy Restoration Group-DRG หนึ่งในกลุ่มผู้ขับเคลื่อน ได้ออกมาเปิดเผยข้อเรียกร้องจากเยาวชนคนรุ่นใหม่ทีอยากฝากไปถึงรัฐบาลและผู้มีอำนาจ ได้แก่

  • รัฐบาลควรชี้แจ้งกับประชาชนว่าภาษีถูกนำไปใช้กับอะไรบ้าง
  • เรียกร้องแนวทางแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมที่กำลังรุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่จะเป็น ปัญหาฝุ่น PM2.5 ที่ไม่เคยหายไปไหน และสารพิษในแม่น้ำที่ส่งกระทบต่อสุขภาพโดยตรง
  • ยกระดับค่าแรงขั้นต่ำ นโยบายเพื่อลดค่าครองชีพ
  • ปฏิรูปการศึกษา
  • ปฏิรูปเศรษฐกิจ

นอกจากนี้ยังมีประเด็นอื่น ๆ ที่ทางแต่ละกลุ่มให้ความสำคัญอีกด้วย ไม่ว่าจะเป็น สิทธิทางเพศ สิทธิกลุ่มชาติพันธุ์ รวมไปถึงประเทศระดับชาติอย่างสงครามระหว่างประเทศต่าง ๆ 

ความน่าสนใจของการเคลื่อนไหวครั้งนี้ คือ การรวมตัวแบบไม่มีแกนนำ ซึ่งหลายฝ่ายมองว่าเป็นการถอดบทเรียนจากม็อบเมื่อปี 2563 หรือไม่ ขณะเดียวกันม็อบในวันนี้จะเป็นการเลียนแบบการเคลื่อนไหวที่เกิดขึ้นในฝรั่งเศสหรือเปล่า

The Active ได้พูดคุยกับ ปุรวิชญ์ วัฒนสุข อาจารย์ประจำสาขาการเมืองการปกครอง คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ถึงปรากฎการณ์การเคลื่อนไหวของเยาวชนเจนzที่กำลังจะขึ้น โดยพบว่าม็อบครั้งนี้เป็นการแสดงออกถึงความคับข้องใจที่สะสมมานานอย่างต่อเนื่อง

“ข้อที่หนึ่ง เขาคือเข้าเรียนหนังสือในสภาวะที่โลกผันผวนรุนแรงมาก มีโควิด แล้วก็มาอยู่ในสภาวะการเมืองที่ไม่ปกติ การเมืองไทย รวมถึงเหตุการณ์เรื่อง Geopolitics เรื่องสงคราม วันนี้ผมพานักศึกษาไปดูงานมา ส่วนมากก็เป็นพวกที่อายุประมาณ 20 กว่า ความกังวลหลักๆ ก็คือเรียนไปแล้วจะตกงานไหม แล้วก็พัวพันกับภาวะ Disruption ของ AI”

ปุรวิชญ์ สะท้อนว่าเยาวชนเจนz เป็นกลุ่มประชากรในประเทศที่ได้รับผลกระทบจากนโยบาย กฎหมาย หรือระบบการเมืองที่เขาไม่ได้เลือกหรือไม่ได้มีส่วนร่วม แต่เกิดมาก็ต้องมาเจอแล้ว และสิ่งเหล่านี้ส่งผลต่อชีวิตของพวกเขาในหลายมิติ ทั้งการศึกษา สุขภาวะ ไปจนถึงอาชีพในอนาคต

“ผมคิดว่าจุดที่เป็นตัวเร่งสำคัญในรอบนี้ เรื่องสารพิษในแม่น้ำ เรื่องนี้กระทบต่อชีวิตของคนทุกคนที่ต้องใช้น้ำอุปโภคบริโภค แม้กระทั่งคนที่ไม่ได้ใช้น้ำโดยตรง แต่พืชผักที่ปลูกก็ได้รับผลกระทบ เราก็เห็นข่าวปรากฏเรื่อย ๆ ว่าปลาในแม่น้ำโขงหรือปลาในแม่น้ำต่าง ๆ มีความผิดปกติ หรือแม้กระทั่งผักที่เรากินก็มีคนออกมาพูดว่ามีสารตกค้างสูง”

หากย้อนไปเมื่อม็อบในปี 2563 ปุรวิชญ์ มองว่า ประเด็นสำคัญที่เป็นตัวเร่งให้เกิดการเคลื่อนไหวนั้นคือการแพร่ระบาดของโควิดที่ส่งผลทั้งการศึกษาและเศรษฐกิจ ขณะเดียวหลายคนก็ได้เห็นการรับมือของรัฐบาลที่ไม่มีประสิทธิภาพ คนเสียชีวิตมากมายทั้งที่สามารถป้องกันได้

มาคราวนี้ ปัญหาสิ่งแวดล้อมเป็นตัวกระตุ้นสำคัญให้เกิดการเคลื่อนไหว ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหนในประเทศไทยก็ต่างได้รับผลกระทบการสารพิษทั้งนั้น ยังไม่ต้องฝันต่อไปถึงการศึกษาฟรี หรือความเท่าเทียมอื่น ๆ เพราะแม้แต่น้ำ อากาศ ดิน ก็ไม่สะอาด ใช้งานไม่ได้ เพราะเหตุนี้ม็อบจึงจำเป็นต้องออกมาพูดเรื่องนี้

“ผมคิดว่าคนที่ออกมาเขาคาดหวังว่าประเทศไทยมันดีกว่านี้ได้ เรียกร้องเรื่องปฏิรูปการศึกษา เรื่องสังคม เรื่องปฏิรูปทางการเมืองต่าง ๆ ม็อบรอบนี้คือการบรรจบกันของหลายปัจจัย หลายปัญหาที่มาบรรจบกันตรงนี้ แต่ผมคิดว่าคนมาน้อยหรือมากในวันนี้ ยังไม่ได้เท่ากับว่าความไม่พอใจในสังคมตอนนี้มีอยู่จริง”

ขณะเดียวกันก็มีหลายความเห็นมองว่าม็อบในวันนี้เป็นการเอาอย่างการเคลื่อนไหวในฝรั่งเศส ซึ่งสร้างความกังวลต่อมาว่าจะมีความรุนแรงเกิดขึ้นคล้ายกันหรือไม่

อ.ปุรวิชญ์ มองว่า การเคลื่อนไหวที่เกิดขึ้นทั่วโลกไม่ว่าจะเป็นในเนปาล ฝรั่งเศส หรืออินโดนีเซีย ไม่ได้เป็นการรันตีว่าจะต้องมีม็อบเกิดขึ้นในไทย แต่เป็นเพียงการสร้างแรงบันดาลใจให้เยาวชนไทยลุกขึ้นมาและเป็นความรู้สึกร่วมบางอย่างของกลุ่มเจนซีที่มีต่อผู้มีอำนาจ

ทั้งนี้ก็ไม่ได้หมายความจำเป็นต้องมีภาพที่เกิดขึ้นในฝรั่งเศส มาเกิดแบบเดียวกันที่ไทย ปุรวิชญ์ เชื่อว่าม็อบที่เกิดขึ้นในวันนี้ก็ได้ถอดบทเรียนกันจากม็อบในปี 2563 มาบ้างแล้ว ที่เห็นได้ว่าแกนนำโดนจับกุม ความรุนแรงโดนปราบปราม สิ่งเหล่านี้ทำให้ม็อบเจนซีเรียนรู้ว่าต้องเคลื่อนไปอย่างไรต่อ

แต่ทั้งนี้ก็ไม่ใช่แค่ม็อบที่เรียนรู้ แต่รัฐเองก็ปรับตัวไปกับสถานการณ์เช่นเดียวกัน

“ผมบอกเด็กในห้องเสมอว่าอย่าไปคิดว่าตัวเองหัวก้าวหน้าและฉลาดล้ำกว่าใคร รัฐก็เรียนรู้เหมือนกัน

เพจไทยคู่ฟ้าบอกว่าครูห้ามลงโทษนักเรียนที่เข้าร่วมชุมนุม ก็เป็นการใช้ไม้นวมก่อนว่า เป็นการใช้วิธีการละมุนละม่อม เป็นการเปิดให้เห็นว่าชุมนุมได้ตามขอบเขตที่กำหนด”

ปุรวิชญ์ ทิ้งท้ายว่า ความสำคัญของม็อบเจนซีวันนี้ ไม่ได้อยู่แค่ในเชิงกระบวนการ หากแต่ยังมองได้ว่าเป็นเครื่องพิสูจน์ความไม่พอใจต่อสังคมและการเมืองไทยที่เกิดขึ้นจริง ไม่ว่าจะเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วย ปุรวิชญ์ ย้ำว่าก็ควรจะฟังเสียง ฟังข้อเรียกร้องของพวกเขาก่อน ซึ่งมันคงไม่ใช่แค่ความคับข้องใจของเจนซี แต่คนในวัยอื่น ๆ ก็อาจเห็นด้วยเช่นกัน

เกิดอะไรขึ้นกับการเคลื่อนไหวทั่วไทยและทั่วโลก

ด้าน รศ.โอฬาร ถิ่นบางเตียว รองคณบดีคณะรัฐศาสตร์และนิติศาสตร์ ม.บูรพา สะท้อนสถานการณ์ม็อบเจนซีและม็อบกำนันมะโน ที่เกิดขึ้นไล่เลี่ยกันว่า มีรูปแบบการเคลื่อนไหวที่ต่างกัน ม็อบกำนันนั้นมีการระบุแกนนำอย่างชัดเจน ขณะที่ม็อบเจนซีจะมีลักษณะเคลื่อนไปร่วมกัน ไม่ได้เฉพาะเจาะจงว่าใครคือแกนนำ

ซึ่งรูปแบบของม็อบเจนซีมีความคล้ายกับลักษณะการเคลื่อนไหวในฝรั่งเศสที่ไม่ได้มีแกนนำอย่างชัดเจน รศ.โอฬาร มีความกังวลว่ารูปแบบของการเคลื่อนไหวดังกล่าวจะทำให้เกิดการลุกฮือ ซึ่งอาจนำไปสู่ความรุนแรง

รศ.โอฬาร ให้ความเห็นว่า ส่วนหนึ่งที่ไม่มีแกนนำนั้นเป็นเพราะการถอดบทเรียนมาจากม็อบของนักเรียนนักศึกษาเมื่อปี 2563 ที่แกนนำหลายคนถูกจับกุมและดำเนินคดี อีกทั้งถูกมองว่าเป็นเครื่องมือของพรรคการเมือง ม็อบเจนซีในครั้งนี้จึงหลีกเลี่ยงการระบุแกนนำ และใช้การสื่อสารผ่านโซเชี่ยล

“มีความพยายามที่จะเอาการชุมนุมแบบฝรั่งเศสเป็นต้นแบบในการขยายวง จากกรุงเทพฯ ไปสู่ส่วนภูมิภาค เพื่อที่จะเขย่ารัฐบาล”

แม้ประเด็นหลักในการขับเคลื่อนครั้งนี้จะพูดถึงปัญหาการศึกษา แต่อีกประเด็นสำคัญที่อยู่ในการเดินหน้าของกลุ่มม็อบคนหนุ่มสาวคือประเด็นด้านสิ่งแวดล้อม ซึ่งกำลังตกเป็นปัญหาสำคัญในสังคมไทย โดยเฉพาะเรื่องสารพิษในแม่น้ำ นอกจากนี้ยังมีเรื่องความเหลื่อมล้ำ ปัญหาเศรษฐกิจ ปัญหาแรงงาน ที่จะถูกนำมาสื่อสารในการขับเคลื่อนครั้งนี้ด้วย

รศ.โอฬาร มีความเห็นว่า ต้องรอดูกันต่อไปว่าม็อบเจนซีในครั้งนี้ จะไม่ซ้ำรอยเดิมกับการประท้วงอื่น ๆ ในประเทศไทยอย่างไร เพราะหลายครั้งนั้นการประท้วงในไทยก็นำไปสู่รัฐประหาร หรือเป็นเครื่องมือของพรรคการเมือง ซึ่ง รศ.โอฬาร หวังว่าจะเห็นความแตกต่างจากม็อบครั้งนี้

“โอกาสของการขยายขึ้นอยู่กับการบริหารจัดการ และความมั่นใจของประชาชน ถ้าประชาชนมั่นใจว่าม็อบนี้จะไม่สร้างความวุ่นวาย มีแกนนำที่ชัดเจน และไม่ปูทางไปสู่การรัฐประหาร ม็อบนี้สร้างความเปลี่ยนแปลงได้ คนก็อาจจะมามากขึ้น”

Author

Alternative Text
AUTHOR

The Active

กองบรรณาธิการ The Active