โซเชียลสะท้อน ‘น้ำท่วม’ คนไม่เชื่อใจรัฐ 

แม้ปัจจุบันสถานการณ์น้ำท่วมบางส่วนใน กทม. จะเริ่มคลี่คลายลง แต่ก็ยังมีอีกหลายพื้นที่ที่ต้องจับตาต่อไป ทั้งใน กทม. และในต่างจังหวัด

ผลกระทบจากฝนตกหนักในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา รวมถึงการแจ้งเตือนจากภาครัฐที่ไม่ทันท่วงที ส่งผลให้ความเสียหายของอุทกภัยครั้งนี้ใหญ่กว่าที่ควรจะเป็น ประชาชนหลายภาคส่วนต้องช่วยเหลือกันเอง ทั้งแจ้งเตือน ขอความช่วยเหลือ ผ่านช่องทางอย่างโลกออนไลน์ รวมถึงการวิพากษ์วิจารณ์การทำงานของภาครัฐอย่างตรงไปตรงมา ไม่ว่าจะเป็นหน่วยงานรัฐ หรือบุคคลที่มีตำแหน่งในรัฐบาล อย่างนายกรัฐมนตรีเองก็ตาม

The Active ชวนสำรวจปรากฏการณ์บนโลกโซเชียล ถึงกระแสน้ำท่วมช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา ที่อาจสะท้อนถึงเหตุการณ์น้ำท่วมดังกล่าวว่า ประชาชนอาจยังไม่เชื่อใจรัฐ

ภาพรวม

The Active สำรวจข้อมูลจาก Zocial Eye (เครื่องมือ Social Listening) ในประเด็น “น้ำท่วม” ช่วง 7 วันที่ผ่านมา (23 – 29 ก.ย. 69) พบว่า มีการพูดถึงทั้งหมด 385,103 ข้อความ และ 123.5 ล้านเอ็นเกจเมนต์

โดยพูดถึงผ่านช่องทาง Facebook มากที่สุด (ที่ 69.29%) รองลงมาคือ X (ที่ 13.84%) และ TikTok (ที่ 6.44%) ตามลำดับ และช่องทางออนไลน์อื่น ๆ (ที่ 10.43%)

ใคร-หน่วยงานไหน ถูกพูดถึงบ้าง ?

บุคคลที่ถูกพูดถึงมากที่สุดคือ อนุทิน ชาญวีรกูล นายกฯ ถูกพูดถึงกว่า 5,014 ข้อความ เช่น นายกฯ ลงพื้นที่ประสบภัย และโดนชาวบ้านในพื้นที่ตะโกนวิจารณ์ รวมถึงการที่คนดังต่าง ๆ ออกมาเร่งให้นายกฯ ช่วยแก้ไขปัญหา รองลงมาคือ ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าฯ กทม. ถูกพูดถึงรองลงมาในสถานการณ์นี้ กว่า 3,725 ข้อความ เช่น มีความเป็นผู้นำ ทำงาน ขอโทษประชาชน และรับฟังความเห็น

ในส่วนของหน่วยงาน มีการพูดถึง กรมอุตุนิยมวิทยา มากที่สุด ที่ 9,337 ข้อความ เช่น การประกาศเตือนพื้นที่น้ำท่วมฉับพลันตอน 01.30 น. และวิจารณ์การรายงานที่ยากและไม่ทันท่วงที รองลงมาคือ กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณะภัย ที่ 4,375 ข้อความ เช่น การแจ้งเตือนอพยพประชาชน นอกจากนี้ยังมีการพูดถึง กทม. ซึ่งเป็นหน่วยงานรับผิดชอบเหตุการณ์น้ำท่วมในกรุงเทพฯ 

นอกจากการแบ่งตามคนหรือกลุ่มพรรคการเมืองที่ถูกพูดถึงแล้ว ยังสามารถแบ่งตามมิติประเด็นในสถานการณ์น้ำท่วมได้ ดังนี้

ประชาชนใช้โซเชียลช่วยกันเอง มากกว่ารอความช่วยเหลือจากหน่วยงานรัฐ

ไม่ต่างจากปรากฏการณ์อื่น โลกโซเชียลยังเป็นหนึ่งในช่องทางการสื่อสารหลัก ระหว่างประชาชนกับประชาชนด้วยกัน ทั้ง

• การแจ้งเตือนเหตุ เช่น การได้รับข้อความ Broadcasting 
• การถ่ายคลิปหรือไลฟ์อัปเดตสถานการณ์น้ำท่วมบริเวณต่าง ๆ 
• การขอความช่วยเหลือ เช่น ช่วยแชร์เพื่อเข้าไปช่วยเหลือกลุ่มเปราะบางในพื้นที่ที่ออกมาไม่ได้ 

วิจารณ์รัฐบาล / หน่วยงานรัฐ

ถือเป็นอีกหนึ่งมิติที่ถูกพูดถึง เรื่องการจัดการของภาครัฐที่ยังขาดประสิทธิภาพ ส่งผลให้เกิดน้ำท่วมในหลายพื้นที่ทั้งในกรุงเทพฯ และปริมณฑล ไม่ว่าจะเป็น

• ใครต้องเป็นคนรับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้น 
• ประเทศไทยมีหน่วยงานที่ดูแลจัดการน้ำเยอะแต่ทำไมน้ำยังท่วมซ้ำซาก
• การช่วยเหลือจากภาครัฐที่ช้า ประชาชนต้องช่วยเหลือกันเอง
• น้ำท่วมถือเป็น Native Disaster แต่ยังแก้ไม่ได้สักที หรือไม่เคยแก้ได้สักยุค
• งบฯ ประมาณที่มีจำนวนมาก ถูกเอามาใช้อย่างไม่คุ้มค่า
• เงินชดเชยไม่เพียงพอ

เชื่อข้อมูลเพจดังมากกว่าหน่วยงานรัฐ ?

หนึ่งในข้อพิพาทที่เกิดขึ้นคือการถกเถียงระหว่างความน่าเชื่อถือของเพจ ที’ ลมฟ้าอากาศ ซึ่งเป็นเพจแจ้งเตือนสถานการณ์สภาพภูมิอากาศที่ได้รับความสนใจอย่างมากในโลกออนไลน์ กับเพจของหน่วยงานรัฐ โดยมีการสะท้อนความเห็นทั้งจากฝั่งคนที่สนับสนุนเพจที’ ลมฟ้าอากาจ และฝั่งที่ไม่เห็นด้วยกับการกระทำบางอย่าง

โดยฝั่งที่เห็นด้วยมองว่า การประชาสัมพันธ์หรือแจ้งเตือนของหน่วยงานรัฐนั้น ล่าช้า ไม่แม่นยำ และมีความซับซ้อนนำไปสู่ความไม่เชื่อใจต่อหน่วยงานรัฐของประชาชน รวมถึงเพจดังกล่าวเคยเตือนแล้วพบว่าตรงกับที่เตือนจริง 

อย่างไรก็ตาม ข้อโต้แย้งกรณีดังกล่าวคือ ในความเป็นจริงเพจของหน่วยงานรัฐ เช่น เพจกรมอุตินิยมวิทยา ก็มีการเตือนมาตลอด รวมถึงเพจที’ ลมฟ้าอากาศ เองก็เอาข้อมูลมาจากหน่วยงานรัฐ และเอามาขยายความต่อในเชิงเร้าอารมณ์และอาจสร้างความตื่นตระหนกได้

ประเด็นอื่น ๆ

นอกจากนี้ยังมีการพูดถึงประเด็นอื่น ๆ ได้แก่ 

• มิติความเสียหายที่เกิดขึ้น เช่น น้ำท่วมบ้านเรือน ข้าวของเสียหาย 
• การสร้างรูปน้ำท่วมด้วยเครื่องมือ AI ส่งผลให้คนอาจเข้าใจผิดได้
• บทบาทของ สส. ในการช่วยบรรเทาปัญหาน้ำท่วม เช่น การลงพื้นที่ สนับสนุน ให้การช่วยเหลือ
• น้ำท่วมแต่คนไทยยังติดตลก สะท้อนจากการเล่นมุกต่าง ๆ เช่น นางเงือก ฯลฯ
• ควรป้องกันไม่ให้เกิด ดีกว่ามาแก้ไขทีหลัง