ภาคประชาชน-เครือข่ายแรงงาน ย้ำ พิษเศรษฐกิจกระทบแรงงาน เผยข้อมูล ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ปี 2569 และ การจ่ายเงินชดเชยของประกันสังคม พบ แรงงานไทย ถูกเลิกจ้างประมาณเดือนละ 40,000 คน ไรเดอร์ถูกลดค่ารอบ สวัสดิการไม่ครอบคลุม กระทบรายได้ สุขภาพกาย ใจ สวนทางมาตรการรัฐยังไร้การช่วยเหลือ เสนอแก้ปัญหาตรงจุด จี้ คุมราคาสินค้า กำกับการจ้างงาน ปรับสิทธิ สวัสดิการเหมาะสม
วันนี้ (29 เม.ย. 69) มูลนิธิหญิงชายก้าวไกล ร่วมกับ มูลนิธิเด็ก เยาวชนและครอบครัว, กลุ่มสหภาพแรงงานย่านรังสิตและใกล้เคียง และขบวนการสร้างเสริมสุขภาพประชาชน (ขสช.) จัดเสวนาเนื่องใน วันแรงงานแห่งชาติ ปี 2569 หัวข้อ “ส่องกล้องแรงงานไทยในสถานการณ์วิกฤตกับคุณภาพชีวิตที่ถดถอย”
จะเด็จ เชาวน์วิไล ที่ปรึกษามูลนิธิหญิงชายก้าวไกล ระบุว่า วันแรงงานแห่งชาติ เป็นวันที่คนงานกลุ่มต่าง ๆ ได้ออกมาสะท้อนถึงปัญหาในการทำงาน และเรียกร้องให้เกิดการแก้ไข เยียวยา จัดสวัสดิการที่เหมาะสม โดยเฉพาะในสถานการณ์ปัจจุบันที่เกิดวิกฤตซ้อนวิกฤต จากปัญหาเศรษฐกิจ วิกฤตสิ่งแวดล้อม ภาวะโลกร้อน และถูกซ้ำเติมจากภาวะสงครามที่ทำให้ราคาน้ำมันเพิ่มขึ้น ส่งผลต่อมาถึงการขึ้นราคาสินค้าอุปโภคบริโภค ทำให้ค่าครองชีพสูงขึ้น คนงานจึงเป็นกลุ่มคนที่ประสบปัญหาโดยตรง
แรงงานถูกลอยแพ 40,000 คน/เดือน
ทั้งนี้สถานการณ์แรงงานไทยตอนนี้ ไม่ได้มีเพียงปัญหาค่าจ้างขั้นต่ำไม่ปรับเพิ่ม แต่กำลังเผชิญวิกฤตการถูกเลิกจ้างที่มากขึ้น จากสาเหตุของการลดต้นทุนของบริษัท โดยข้อมูลจากสำรวจจากหลายหน่วยงาน ทั้งศูนย์วิจัยกสิกรไทย ปี 2569 และการจ่ายเงินชดเชยของประกันสังคม พบว่า แรงงานไทย ถูกเลิกจ้างประมาณเดือนละ 40,000 คน และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจากวิกฤติเศรษฐกิจ รวมทั้งแรงงานกลุ่มไรเดอร์ที่ทำงานตามแพลตฟอร์มถูกลดค่ารอบ ซึ่งทั้ง 2 กลุ่มนี้ได้รับผลกระทบทั้งรายได้ และสุขภาพร่างกายและจิตใจอย่างหนัก แต่มาตรการของรัฐยังไม่สามารถรองรับปัญหานี้ได้ ดังนั้นจึงต้องมีเวทีสะท้อนปัญหา และข้อเสนอของคนงาน เพื่อให้รัฐบาลหามาตรการในการแก้ปัญหาได้ตรงจุดมากกว่าที่เป็นอยู่
มองสวัสดิการรูปแบบใหม่ รองรับปัญหาแรงงาน
วรดุลย์ ตุลารักษ์ นักวิจัยด้านเศรษฐกิจและแรงงาน ภายใต้โครงการพัฒนาความรู้และความเข้มแข็งด้านสุขภาวะแรงงานแพลตฟอร์ม ย้ำว่า ปัจจุบันเศรษฐกิจไทยกำลังเข้าสู่ภาวะเศรษฐกิจเติบโตต่ำ เงินเฟ้อสูง (Stagflation) และถูกซ้ำเติมจากปัญหาเชิงโครงสร้างที่ยังไม่ได้รับการแก้ไข โดยเฉพาะการกระจายรายได้และความเหลื่อมล้ำ ทำให้ประเทศไทยขาดความยืดหยุ่น และไม่พร้อมรับมือเมื่อต้องเผชิญกับวิกฤตใหม่ๆ ที่รุนแรงขึ้น ซึ่งทุกวิกฤตที่เกิดขึ้น กลุ่มที่ได้รับผลกระทบก่อนและรุนแรงที่สุดมักเป็นคนจนและแรงงานที่ไม่ได้รับการคุ้มครอง โดยเฉพาะแรงงานแพลตฟอร์มอย่างกลุ่มไรเดอร์ซึ่งไม่ได้รับความคุ้มครองจากกฎหมายแรงงานอยู่แล้ว ต้องแบกรับต้นทุนการทำงานที่สูงขึ้น ท่ามกลางสภาพการทำงานบนท้องถนนที่ร้อนกว่า 40 องศาเซลเซียส และฝุ่น PM 2.5 แต่การตอบสนองของรัฐถือว่าล่าช้า ไม่เฉพาะเจาะจงชัดเจน เมื่อเทียบกับเกาหลีใต้หรือสิงคโปร์
วรดุลย์ ยังระบุถึงข้อเสนอในเรื่องนี้จำเป็นต้องคิดถึง สวัสดิการรูปแบบใหม่ ๆ เช่น จัดจุดพักและบริการน้ำดื่มในพื้นที่เมือง สนับสนุนอุปกรณ์ป้องกันฝุ่นและชุดยูนิฟอร์มระบายอากาศ โดยให้แพลตฟอร์มเป็นผู้รับผิดชอบหลักในการจัดหาและดูแลสวัสดิการให้แก่แรงงานเพื่อไม่ให้เป็นภาระต่องบประมาณภาษีของประชาชน รวมถึงการ กำหนดเกณฑ์หยุดพักงานเมื่ออุณหภูมิหรือค่าฝุ่นอยู่ในระดับอันตราย พร้อมทั้งพัฒนากลไกชดเชยต้นทุนพลังงานและความเสี่ยงในการทำงานที่ยุติธรรม เพื่อให้เกิดการคุ้มครองที่เป็นธรรมและช่วยให้แรงงานสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ภายใต้ภาวะวิกฤตที่ทวีความรุนแรงขึ้นโดยไม่ต้องแบกรับภาระเพียงลำพัง
ไรเดอร์หวังปรับค่ารอบไม่ให้ต่ำกว่า 40 บาท
สอดคล้องกับ ประภาพร ผลอินทร์ ตัวแทนเครือข่ายไรเดอร์ ยอมรับว่า ปัญหาการทำงานของกลุ่มไรเดอร์ตอนนี้คือค่ารอบที่ลดลงจากช่วงแรก ๆ ที่ 60-80 บาท เหลือประมาณ 20 กว่าบาท จากเดิมที่น้อยอยู่แล้ว ทำให้ต้องมีการทำรอบให้มากขึ้น มีชั่วโมงการทำงานยาวนาน เพื่อให้ได้รับค่าตอบแทนมากขึ้น หรืออย่างน้อยก็ได้เท่าเดิม พักผ่อนไม่เพียงพอ ทำให้เสี่ยงเกิดอุบัติเหตุทางถนน เสียสุขภาพจิตเพราะความเครียดจากเรื่องดังกล่าว รวมถึงการต้องทำงานท่ามกลางสภาพอากาศที่ร้อนจัด ฝุ่น PM 2.5 แล้วยิ่งช่วงนี้ปัญหาเศรษฐกิจ ราคาน้ำมันสูงขึ้น ข้าวของอุปโภคบริโภคสูงขึ้นทุกอย่างรวมกันแล้วยิ่งทำให้เครียด ยังไม่รวมกับปัญหาระหว่างทำงานที่หลายคนต้องเผชิญ ทั้งการถูกคุกคามทางเพศ การดูหมิ่นต่าง ๆ
ดังนั้น สิ่งที่อยากเรียกร้องไปยังอำนาจรัฐที่เกี่ยวข้องคือ สิทธิ สวัสดิการที่เหมาะสม มีการจัดสถานที่เลี้ยงลูกให้กับไรเดอร์ที่ปลอดภัย ราคาไม่แพงเข้าถึงได้ การช่วยเจรจาค่ารอบไม่ให้ต่ำกว่า 40 บาท และหากไรเดอร์ต้องหยุดวิ่งงานระยะหนึ่ง ต้องไม่ปิดกั้นการมองเห็นหรือหักเปอร์เซ็น เป็นต้น ส่วนสถานภาพของไรเดอร์ที่ควรจัดเป็นแรงงานในระบบเหมือนกับหลายๆประเทศ ก็ต้องร่วมกันผลักดันกันต่อไปเพื่อให้มีกฎหมายมารองรับให้ชัดเจน
วอนออกประกาศใช้บำนาญสูตรแคร์
ขณะที่ ศรีไพร นนทรีย์ นักเคลื่อนไหวกลุ่มสหภาพแรงงานย่านรังสิตและใกล้เคียง บอกว่า ปัญหาการคุกคามทางเพศต่อกลุ่มไรเดอร์เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะไรเดอร์หญิง อีกด้านหนึ่งก็ยอมรับว่ามีไรเดอร์ไปคุกคามผู้อื่นเช่นกัน ซึ่งเป็นเรื่องที่ต้องร่วมกันแก้ปัญหาเพื่อให้เกิดความปลอดภัยทุกฝ่าย ส่วนสถานการณ์เศรษฐกิจปัจจุบันที่ราคาน้ำมันสูง ข้าวของแพง แต่รายได้ไม่ได้มากตาม หนำซ้ำเงินในกระเป๋ายังมีมูลค่าลดลงด้วยนั้น ไม่ได้ส่งผลกระทบต่อตัวไรเดอร์เพียงคนเดียวเท่านั้น แต่ยังส่งผลไปถึงคนทั้งครอบครัวให้มีชีวิตยากลำบากขึ้น ทำให้เกิดการมีปากเสียง ทะเลาะกัน เกิดความรุนแรงในครอบครัวอันเป็นผลมาจากความจนบีบบังคับ ในส่วนของแรงงานกลุ่มอื่นๆ ก็ได้รับผลกระทบจากปัญหาเศษฐกิจ และเกิดปัญหาการเลิกจ้างที่กังวลคือการจะไม่ได้รับเงินชดเชย
ดังนั้นอยากให้รัฐเข้ามาดูแลให้ได้รับความเป็นธรรม รวมถึงตอนนี้ในส่วนของผู้ประกันตนที่ยังรอการประกาศใช้ระเบียบบำนาญสูตรแคร์อยู่ก็อยากให้เร่งรัด หากประกาศได้ภายในวันแรงงานแห่งชาตินี้ก็จะถือว่าเป็นอีกหนึ่งของขวัญให้กับคนใช้แรงงานได้
หวั่นปัญหาหนี้สิน-ค่าครองชีพ ทำภาวะแรงงานถดถอย
เช่นเดียวกับ สุทัศน์ เอี่ยมแสง ประธานสหพันธ์แรงงานอุตสาหกรรมสิ่งทอ การตัดเย็บเสื้อผ้าและผลิตภัณฑ์หนังแห่งประเทศไทย ย้ำว่า ปัญหาเศรษฐกิจไทยกระทบต่อแรงงาน เกิดปัญหานายจ้างมองแรงงานเป็นต้นทุนสูงเพราะมีสวัสดิการ อีกทั้งยังมีการรวมตัวเรียกร้องมากกว่ากฎหมาย เลยมีการเลิกจ้างพนักงานประจำ แล้วหันไปใช้ซับคอนแทรกส์ หรือแรงงานต่างด้าวเพื่อจะได้ไม่ต้องจ่ายสวัสดิการตามกฎหมาย อนาคตหากมีลักษณะนี้มากขึ้นจะทำให้แรงงานไทยไม่มีความมั่นคง เกิดภาวะแรงงานถดถอย เพราะปัจจุบันยังมีแรงงานจำนวนมากที่มีภาระหนี้สิน การเลี้ยงดูครอบครัว และมีค่าใช้จ่ายในค่าครองชีพสูงขึ้น
“เนื่องในวันแรงงานปีนี้ เราจึงอยากเรียกร้องให้รัฐบาลลงนามอนุสัญญา ILO ฉบับที่ 87 และ 98 แก้ พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ให้ลูกจ้างมีสิทธิ์รวมตัวตั้งสหภาพแรงงาน เจรจาต่อรอง และขอให้รัฐบาลคุมราคาสินค้า กำกับให้มีการเลิกจ้างแรงงานเหมาค่าแรงมาเป็นการจ้างงานในระบบที่มีสวัสดิการที่เป็นธรรม รับรองและประกาศใช้บำนาญสูตรแคร์ การปรับค่าจ้าง เป็นต้น”
สุทัศน์ เอี่ยมแสง
