ภาคประชาชน เสนอ ถอนร่างแก้ไข 4 พ.ร.บ. ภาษีบาป ชงตั้ง คกก.ศึกษา พร้อมทำแผนปฏิรูป

เครือข่ายภาคประชาชน ยืนยัน คัดค้านเปลี่ยนที่มางบประมาณ 4 กองทุน พร้อมเสนอรัฐบาลตั้งคณะกรรมการศึกษาผลกระทบและรับฟังความคิดเห็นอย่างรอบด้าน อดีตสภาผู้ชมผู้ฟังฯ เสนอไทยพีบีเอส เพิ่มพื้นที่การมีส่วนร่วมของประชาชน เชื่อมโยงเครือข่ายสื่อภาคพลเมือง และพัฒนากลไกตรวจสอบการทำงานขององค์กร หากมองว่าตรวจสอบไม่พอ ควรแก้กระบวนการตรวจสอบ ไม่ใช่เปลี่ยนหลักการที่มาของงบฯ

วันที่ 17 พ.ย. 69 เครือข่ายชนเผ่าพื้นเมืองแห่งประเทศไทย สภาองค์กรชุมชน อดีตสมาชิกสภาผู้ชมและผู้ฟังรายการไทยพีบีเอส เครือข่ายองค์กรงดเหล้า และขบวนการสร้างเสริมสุขภาพประชาชน หรือ ขสช. รวมตัวที่บริเวณหน้ากระทรวงศึกษาธิการ ตรงข้ามทำเนียบรัฐบาบล ประตู 5 เพื่อติดตามหลังการยื่นหนังสือคัดค้านการแก้ไขกฎหมาย 4 กองทุน โดยมองว่าการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวอาจกระทบต่อเจตนารมณ์ของกฎหมาย และลดบทบาทของกองทุนในการสนับสนุนคุณภาพชีวิตของประชาชน

ธีรภัทร์ คหะวงศ์ เลขานุการขบวนการสร้างเสริมสุขภาพประชาชน หรือ ขสช. กล่าวว่า การเดินทางมาครั้งนี้เพื่อติดตามความก้าวหน้า หลังเครือข่ายภาคประชาชนได้ยื่นหนังสือถึง อนุทิน ชาญวีรกูล นายรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 27 ต.ค. ที่ผ่านมา ถึงประเด็นการแก้กฎหมายว่าด้วยเรื่องการนำเงินภาษีสรรพสามิตมาใช้สำหรับวัตถุประสงค์เฉพาะเจาะจงในบางกรณี โดยเฉพาะ 4 กองทุน คือ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.), กองทุนพัฒนาการกีฬาแห่งชาติ, กองทุนผู้สูงอายุ และ องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) หรือ ไทยพีบีเอส

โดยทางเครือข่ายฯ ยืนยันว่า เรื่องนี้ไม่ใช่ปัญหาเรื่องวินัยการเงินการคลัง แต่เป็นปัญหาที่รัฐบาลอยากจะควบคุมองค์กร ควบคุมความเข้มแข็งของภาคประชาชน โดยเฉพาะ สสส. และไทยพีบีเอส ที่ทำให้ประชาชนมีสุขภาพที่ดี และเปิดพื้นที่ให้ประชาชนรับรู้ข่าวสารได้แบบตรงไปตรงมา

“ประชาชนจำนวนมากคัดค้านเรื่องนี้มาโดยตลอด ตั้งแต่การรับฟังความคิดเห็นในเว็บไซต์ของสภาผู้แทนราษฎร ร่างกฎหมายทั้ง 4 ฉบับมีคนไปให้ความคิดเห็นเยอะมาก และคนส่วนใหญ่ก็ไม่เห็นด้วยพอหลังจากนั้นเป็นต้นมา เราก็เรียกร้องมาตลอดว่าให้ถอนร่างทั้ง 4 ฉบับออกจากการพิจารณาไปเพราะประชาชนส่วนใหญ่ไม่เห็นด้วย คุณมาอ้างว่าทำเพื่อประชาชน แสดงว่าอันนี้มันก็ไม่ใช่แล้วมันไม่ตรงไปตรงมา”
ธีรภัทร์ คหะวงศ์

ธีรภัทร์ บอกว่า การอ้างว่าการจัดการวินัยการเงินการคลัง เป็นนโยบายของรัฐบาล แต่กลับเสนอแก้กฎหมายในนามพรรคภูมิใจไทย ไม่เสนอในนามรัฐบาล เมื่อผ่านการรับฟังความคิดเห็น ขั้นตอนต่อไปของกฎหมายคือ นายกรัฐมนตรีต้องลงนามรับรองกฎหมายทั้ง 4 ฉบับ เพราะเป็นกฎหมายว่าด้วยเรื่องการเงิน ข้อเสนอของภาคประชาชน คือ ขอให้นายกฯ ไม่รับรองกฎหมายทั้ง 4 ฉบับ และขอให้พรรคภูมิใจไทย ถอนร่างกฎหมาย ตามที่ได้เสนอไว้ เมื่อวัน 27 ต.ค. 

“เมื่อวันที่ 27 (ต.ค.)ท่านทรงศักดิ์ มารับข้อเสนอแล้วบอกว่าจะไปปรึกษากับท่านนายกฯ เราก็บอกว่า 14 วัน น่าจะสมบูรณ์ตอนนี้ผ่านไป 21 วันแล้ว ไม่มีคำตอบใด ๆ กลับมา”
ธีรภัทร์ คหะวงศ์

ธีรภัทร์ ระบุว่า การมาทวงถามวันนี้มีเพียงฝ่ายราชการ โดยรองปลัดสำนักนายกรัฐมนตรีและศูนย์รับเรื่องราวร้องทุกข์มาพบ แต่เรื่องนี้จำเป็นจะต้องออกจากปากฝ่ายการเมือง จึงปฏิเสธการคุยกับรองปลัดและทางศูนย์รับเรื่องราวร้องทุกข์ เพราะคนที่ต้องรับผิดชอบให้คำตอบกับเรื่องนี้ คือ ทรงศักดิ์ ทองศรี รองนายกรัฐมนตรี และเป็นประธานกรรมการกองทุน สสส. และประธานกรรมการบริหารกองทุนพัฒนาการกีฬาแห่งชาติ พร้อมเรียกร้องให้ตอบคำถามในสภาฯ กรณีผู้มีอำนาจทางการเมืองของบประมาณเพื่อตอบโจทย์ทางการเมืองของตนเองและพรรคพวก มากกว่า 1,400 ล้านบาทด้วย

ธีรภัทร์ ชี้ว่า หลังจากรอรองนายกรัฐมนตรีจนถึงเวลาที่นัดหมาย แต่ไม่เดินทางออกมาพบ เครือข่ายฯ ได้เคลื่อนขบวนไปยังบริเวณหน้าประตูทางเข้าทำเนียบรัฐบาลประตู 5 พร้อมแสดงกิจกรรมเชิงสัญลักษณ์โดยเครือข่ายชาติพันธุ์ “กรวดน้ำให้ระบอบสีน้ำเงิน” สะท้อนความหมดหวังกับรัฐบาล จึงหวังพึ่งพาสิ่งศักดิ์สิทธิ์

เสนอ รัฐบาลตั้งคณะกรรมการศึกษา แนะหน่วยงานวางแผนปฏิรูปตนเอง

ไมตรี จงไกรจักร์ ผู้จัดการมูลนิธิชุมชนไทย และอดีตประธานสภาผู้ชมผู้ฟังรายการไทยพีบีเอส รุ่นที่ 2 เผยว่า หลังมีประเด็นการเสนอแก้ไขกฎหมายที่มาของงบประมาณ สภาผู้ชมและผู้ฟังรายการได้ร่มหารือและยื่นหนังสือกับกรรมาธิการพัฒนาการเมืองและการมีส่วนร่วมของประชาชน เพื่อคัดค้านและให้ตรวจสอบเจตนารมณ์ของผู้เสนอแก้กฎหมาย เนื่องจากเห็นว่าไทยพีบีเอส เป็นสื่อสาธารณะที่ หยิบยกเรื่องราวของคนตัวเล็กตัวน้อยในพื้นที่ต่าง ๆ มาสื่อสารให้กับประชาชนในสังคม รวมถึงการผลักดันให้เกิดการแก้ปัญหาของของชุมชนชาติพันธุ์ หรือคนในพื้นที่ห่างไกล กลุ่มเปราะบาง คนยากจน

“เรามีสื่อสาธารณะช่องเดียวในอาเซียน แต่ถ้ารัฐบาลใช้วิธีตัดงบประมาณ เราไม่เชื่อว่าการที่จะทำให้สื่อไปของบประมาณแล้วจะไม่ถูกต่อรอง จะไม่ถูกกำกับ หรือจะไม่ถูกส่งคนเข้ามาอยู่ภายใน มาเป็นกรรมการนโยบาย หรือเป็นกรรมการบริหาร ซึ่งมันจะเป็นจุดเริ่มต้นของการแทรกแซง กำกับ และควบคุม หากเราก็คิดไปไกลว่าจะขุดคุ้ยนโยบายรัฐบาลที่ส่งผลกับประชาชนหรือนำเสนอเรื่องราวที่เกิดขึ้นกับชุมชนนะที่เป็นเรื่องการละเมิดสิทธิที่เกิดจากนโยบายรัฐบาล หากไทยพีบีเอส หรือสื่อสาธารณะ ไปเผยแพร่เรื่องราว หรือสืบหาข้อมูลมาบอกประชาชน ก็อาจจะถูกตัดรายการหรือตัดงบประมาณ รวมไปถึงการแทรกแซงการทำงานได้”
ไมตรี จงไกรจักร์

ไมตรี ระบุถึงข้อเสนอที่มีต่อรัฐบาล อย่างแรก คือ ควรรับฟังเสียงประชาชนโดยเฉพาะประชาชนที่ได้รับประโยชน์และเห็นคุณค่าจากสื่อสาธารณะ สองรัฐบาลต้องถอนกฎหมายออกไปก่อน และตั้งคณะกรรมการขึ้นมาศึกษา พร้อมรับฟังความคิดเห็นแบบมีส่วนร่วม โดยมีองค์ประกอบคณะกรรมการจากหลายภาคส่วน โดยอาจให้เวลา 1 ปี ขณะเดียวกันรัฐบาลควรมีหนังสือแจ้งไปยังหน่วยงานให้ทำแผนปฏิรูปเสนอกับคณะกรรมการ ในประเด็นที่สังคมครหา หรือรัฐบาลตั้งคำถาม รวมไปถึงสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรตั้งคำถาม ว่ามีแนวทางในการป้องกันแก้ปัญหา หรือจัดระบบระเบียบใหม่ภายในขององค์กรให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดได้อย่างไร

“องค์กรต่าง ๆ ทั้ง 4 องค์กร ควรมีแผนปฏิรูปตัวเอง อย่างน้อยภายใน 6 เดือนต้องเห็นรูปธรรม ถ้าจะพูดเรื่องการปฏิรูปไทยพีเบส ในมุมของผมที่เข้ามาเกี่ยวข้องตั้งแต่เริ่มก่อตั้งเป็นสมาชิกสภารุ่นแรกแล้วเป็นภาคีเครือข่ายที่ทำงานมาอย่างต่อเนื่อง ตลอดระยะเวลาพบว่าช่วงหลังไทยพีบีเอสอาจจะขาดการเชื่อมโยงกับภาคเครือข่ายเพื่อสื่อสารนะ”
ไมตรี จงไกรจักร์

ไมตรี มองว่า การปฏิรูปไทยพีบีเอสควรเริ่มจากการเปิดพื้นที่ให้ภาคประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารและพัฒนาผังรายการ รวมถึงร่วมผลิตเนื้อหากับภาคีเครือข่ายที่ทำงานในประเด็นต่าง ๆ มากขึ้น เนื่องจากปัจจุบันช่องทางการรับฟังความคิดเห็นและการร้องเรียนของประชาชนที่เคยมีอยู่หลายช่องทางลดน้อยลง ทำให้ประชาชนไม่สามารถสะท้อนปัญหาหรือเสนอแนะการทำงานขององค์กรได้อย่างมีประสิทธิภาพเหมือนในอดีต ขณะเดียวกัน ควรทบทวนระบบการมีส่วนร่วมของสภาผู้ชมและผู้ฟังรายการ ซึ่งเดิมมีบทบาทในการติดตาม ตรวจสอบ และเฝ้าระวังการทำงานของไทยพีบีเอส แต่ภายหลังมีการปรับแก้ระเบียบ ส่งผลให้บทบาทของสภาผู้ชมฯ ลดลง และไม่เป็นไปตามเจตนารมณ์ของการก่อตั้งองค์กร

นอกจากนี้ ไมตรี ชี้ว่า ไทยพีบีเอสต้องทำให้ประชาชนเห็นคุณค่าของการมีสื่อสาธารณะ ผ่านการสร้างและเชื่อมโยงเครือข่ายสื่อสาธารณะ สื่อออนไลน์ ผู้ผลิตอิสระ ผู้ผลิตรายการ และนักข่าวพลเมือง โดยไม่ใช่เพียงการสนับสนุนทุน หรือเปิดพื้นที่ให้เผยแพร่ผลงานเท่านั้น แต่ต้องมีกระบวนการพัฒนาศักยภาพเครือข่าย ทั้งด้านการผลิตสื่อ จริยธรรม และการสื่อสารข้อมูลที่มีคุณภาพ โดยใช้กลไกสภาผู้ชมและผู้ฟังรายการเป็นส่วนหนึ่งในการสร้างเครือข่าย

ขณะที่ ณัฐวุฒิ อุปปะ นักพัฒนาองค์กรเอกชน และอดีตประธานสภาผู้ชมและผู้ฟังรายการไทยพีเอส กล่าวว่า การขับเคลื่อนของภาคประชาชนเ คือ การปกป้องหลักการของสื่อสาธารณะ ที่ต้องการความเป็นอิสระจากรัฐและทุน ซึ่งที่มาของงบประมาณก็กำหนดความเป็นอิสระ แต่การเปลี่ยนงบประมาณจากจากภาษีเหล้า-บุหรี่ ไปเป็นงบประมาณที่ขอจากรัฐบาล ก็จะมีความเสี่ยง 2 เรื่องหลัก คือ 1. หลักประกันความต่อเนื่องซึ่งอาจจะไม่มี 2. เมื่อมีการกำกับงบประมาณโดยรัฐ อาจจะส่งผลกระทบต่ออิสระในการทำงาน

“จากที่มาของเงินแบบนี้ ทำให้เสียงของคนเล็กคนน้อยถูกสื่อสาร มันไม่ได้ถูกจำกัดด้วยเรื่องความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจอย่างเดียว บางบางส่วนพื้นที่ที่มีปัญหาก็ได้รับผลกระทบจากโครงการของรัฐ พื้นที่เสียงของคนชาบขอบ กลุ่มชาติพันธุ์ให้ได้มีพื้นที่เหล่านี้ ซึ่งผมคิดว่าเราต้องคงความเป็นอิสระของที่มาของงบฯ ทำให้พื้นที่ของสื่อสาธารณะนี้ได้คงอยู่”

ณัฐวุฒิ ชี้ว่า องค์กรที่อยู่มานานอย่างไทยพีบีเอส และไม่มีองค์กรไหนที่ไม่มีจุดบกพร่อง แต่หลักการควรคงไว้ สิ่งไหนที่ต้องปรับปรุงก็เสนอปรับปรุง ยกตัวอย่างเช่น การอ้างระเบียบการเงินการคลังในการปรับแก้กฎหมาย แต่เมื่อดูก็จะพบว่าไทยพีบีเอส 18 ปี ได้รับงบประมาณ 2,000 ล้านบาทมาโดยตลอด ส่วนที่สอง ไทยพีบีเอสมีทั้งการตรวจสอบภายใน ตรวจสอบภายนอก มีสำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) มาตรวจ รวมถึงในแต่ละปีต้องมีรายงานประจำปีไปนำเสนอสภาผู้แทนราษฎร หากมองว่ายังตรวจสอบไม่พอ ควรเสนอกระบวนการตรวจสอบ ไม่ใช่เปลี่ยนหลักการที่มาของงบประมาณ

ณัฐวุฒิ บอกว่า ในส่วนที่เป็นจุดแข็งของไทยพีบีเอสที่ต้องคงไว้ เช่น พื้นที่ของการสื่อสารประเด็นของคนเล็กคนน้อย การทำประเด็นที่เกาะติด การเป็นสื่อที่ทำงานหรือนำเสนอบนฐานจริยธรรมวิชาชีพ ส่วนที่มองว่าอาจจะต้องพัฒนา คือ การให้ความรู้เรื่องภูมิทัศน์สื่อที่เปลี่ยนไป การพัฒนาศักยภาพของคนในพื้นที่ที่สามารถสื่อสาร ความเข้าใจแพลตฟอร์ม หรือบริบทสื่อที่เปลี่ยนไปได้ ทำให้เขาทำเป็นผู้สื่อสารประเด็นตัวเองได้

รวมไปถึง “การเพิ่มสัดส่วนระดับของการมีส่วนร่วม” ปัจจุบันมีสภาผู้ชมผู้ฟังฯ ที่เป็นตาม พ.ร.บ. แต่สำนัก หรือส่วนต่าง ๆ ก่อนกำหนดนโยบายควรมีพื้นที่ของการรับฟังอย่างรอบด้านกับผู้ได้รับผลกระทบในประเด็นนั้น ๆ ว่าต้องการได้รับการสื่อสารอะไร หรือต้องการให้ช่วยหนุนเสริมอะไร แล้วนำเสียงเหล่านี้ไปประกอบการกำหนดนโยบาย พร้อมย้ำว่าการมีสื่อสาธารณะสะท้อนถึงหลักความเป็นประชาธิปไตยของประเทศ

“สังคมประชาธิปไตย การมีสื่อสาธารณะ ก็กำหนดระดับประชาธิปไตยของประเทศนั้นอยู่ เช่นเดียวกันครั้งนี้ ผมคิดว่า สส.พรรคภูมิใจไทย รวมถึงนายกรัฐมนตรีถ้ามีการเข้ามาปรับเปลี่ยนงบประมาณอย่างนี้ อาจจะถูกครหาถึงเรื่องการแทรกแซงกระบวนการทำงานของประชาชน รวมถึงในสังคมประเทศ ผมคิดว่าการแทรกแซงสื่อสาธารณะ เป็นเรื่องที่ใหญ่มากซึ่งไม่ควรเกิดขึ้นในสังคมประชาธิปไตย”
ณัฐวุฒิ อุปปะ 

Author

Alternative Text
AUTHOR

The Active

กองบรรณาธิการ The Active