ผ่าโจทย์ภัยพิบัติภาคใต้ “โลกรวน-เมืองเปลี่ยน-กฎหมายติดล็อก”

เครือข่ายภาคปชช. นักวิชาการ ภาครัฐ ร่วมวางแผนรับมือภัยพิบัติภาคที่มีโจทย์ซับซ้อนขึ้น ด้วย “One Data” กองทุนภัยพิบัติชุมชน และหลักสูตรปฏิบัติการร่วม 125 ตำบลต้นแบบ เพื่อเปลี่ยนผู้ประสบภัยให้เป็นผู้จัดการภัยพิบัติด้วยตนเอง

ในเวที Policy Forum “เตรียมพร้อม รับมือภัยพิบัติภาคใต้” ก่อนหน้านี้ได้มีการเปิดเผยข้อมูล ‘รูปแบบฝน’ ที่เปลี่ยนไปในภาวะโลกรวน พร้อมวิเคราะห์จุดอ่อนเมื่อเกิดภัยพิบัติ เช่น ผังเมืองที่ขวางทางน้ำ ระเบียบราชการยังเน้นเยียวยามากกว่าป้องกัน โอกาสนี้ เครือข่ายภาคประชาชน-นักวิชาการ-ภาครัฐ ได้ร่วมกันวิเคราะห์สถานการณ์พร้อมหาทางออก

โลกรวน ไทยวิกฤต ภาคใต้เผชิญโจทย์ซับซ้อน “เมืองเปลี่ยนขวางทางน้ำ”

รายงานการประเมินของคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (IPCC AR6) ร่วมกับข้อมูลจากธนาคารโลก (World Bank) โครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNDP) และแผนการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศแห่งชาติ (Thailand NAP) ชี้ชัดตรงกันว่า ความถี่ ความรุนแรง และความไม่แน่นอนของปรากฏการณ์ธรรมชาติสุดขั้วกำลังรุนแรงขึ้น

สำหรับพื้นที่ “ภาคใต้” ยิ่งมีความรุนแรงจากภัยพิบัติมากขึ้นด้วยสาเหตุจากลักษณะภูมินิเวศเฉพาะตัว พื้นที่ภาคใต้ไม่ได้เผชิญเพียงแค่มรสุมตามฤดูกาลแบบในอดีต แต่กำลังเผชิญกับรูปแบบฝนที่ตกหนักเฉพาะจุดแบบคาดเดาได้ยาก ผนวกกับสถานการณ์ “4 น้ำ” ได้แก่ น้ำฟ้า (ปริมาณฝนที่ตกหนักเกินค่ามาตรฐานเดิม) น้ำท่า (น้ำป่าไหลหลากจากเทือกเขาบรรทัดและเทือกเขาสันกาลาคีรี) น้ำทุ่ง (พื้นที่รับน้ำที่หายไปจากการขยายตัวของเมือง) และ น้ำทะเลหนุนสูง ที่ดันมวลน้ำให้เอ่อล้นกลับเข้ามาในแผ่นดิน

ยิ่งไปกว่านั้น ปัจจัยจากกิจกรรมของมนุษย์ โดยเฉพาะการวางผังเมืองที่ไม่สอดคล้องกับทิศทางน้ำ การก่อสร้างถนน ทางรถไฟ และโครงการอสังหาริมทรัพย์ที่ตัดขวางทางเดินน้ำธรรมชาติ ได้เปลี่ยนพื้นที่ที่ไม่เคยท่วมให้กลายเป็นพื้นที่น้ำท่วมซ้ำซากและรุนแรง โจทย์ใหญ่เหล่านี้ถูกนำมาตีแผ่เพื่อหาทางออกร่วมกันในเวที Policy Forum เตรียมพร้อม รับมือภัยพิบัติภาคใต้ เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ณ โรงแรมชัยคณาธานี จังหวัดพัทลุง ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการประชุมเชิงปฏิบัติการพัฒนาศักยภาพชุมชนในการ เตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบัติในพื้นที่ภาคใต้ ระหว่างวันที่ 9–10 พฤศจิกายน 2569

ผนึก 4 หน่วยงาน ปั้นโมเดล 125 ตำบลต้นแบบ สร้างภูมิคุ้มกันจากฐานราก

เวทีนี้ยังเป็นการเริ่มต้นของ “โครงการการเตรียมความพร้อมขององค์กรชุมชนต่อการรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2570” เพื่อขับเคลื่อนสู่เป้าหมายยุทธศาสตร์ชาติตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 20 มกราคม 2569 ซึ่งเกิดจากการบูรณาการความร่วมมือของ 4 หน่วยงานหลัก ได้แก่ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ (สพฉ.) สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) และองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (Thai PBS) โดยมีภาคีสนับสนุนด้านเทคโนโลยีและวิชาการอย่าง สสน. กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) และ MIT Urban Risk Lab ผ่านเครื่องมือดิจิทัลโครงการ COPIN

กรอบการดำเนินงานมุ่งเป้าสร้างพื้นที่รูปธรรมหรือพื้นที่ต้นแบบจำนวน 125 ตำบล ครอบคลุม 77 จังหวัด ใน 5 ภูมิภาค เฉพาะในพื้นที่ภาคใต้ 14 จังหวัด โดยมีเป้าหมายขับเคลื่อนนำร่อง 25 ตำบล เพื่อพัฒนาขีดความสามารถขององค์กรชุมชนให้มีแผนรับมือภัยพิบัติครบทั้ง 3 ระยะ ก่อนเกิดเหตุ เผชิญเหตุ และฟื้นฟู มีฐานข้อมูลกลุ่มเปราะบาง และมีศูนย์ประสานงานระดับตำบลที่เชื่อมโยงการทำงานกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและภาครัฐได้อย่างเป็นระบบ

วิชัย นะสุวรรณโณ รองผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. กล่าวถึงบทบาทในการเสริมความเข้มแข็งของชุมชนว่า สถานการณ์การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศส่งผลกระทบต่อประชาชนรุนแรงขึ้นทั้งในเชิงปริมาณและความถี่ ความเสียหายที่เกิดขึ้นแต่ละครั้งมหาศาล ทั้งบ้านเรือนที่พังเสียหายทั้งหลัง เครื่องมือทำกินทางการเกษตร และทรัพย์สินในครัวเรือน ดังที่เห็นได้ชัดจากเหตุการณ์น้ำท่วมในหลายพื้นที่ก่อนหน้านี้ อย่างไรก็ตาม จากประสบการณ์การทำงานของ พอช. พบว่า ชุมชนที่มีการจัดกระบวนการเรียนรู้ มีการวางแผนรับมือล่วงหน้า และมีระบบการเตือนภัยที่ดี จะได้รับผลกระทบและความสูญเสียน้อยกว่าชุมชนที่ไม่มีการเตรียมความพร้อมอย่างชัดเจน

รองผู้อำนวยการ พอช. อธิบายว่า พอช. มุ่งหนุนเสริมชุมชนใน 4 มิติหลัก คือ การส่งเสริมให้ชุมชนประเมินความเสี่ยงของพื้นที่ตนเอง การวางแผนรับมือทั้งก่อน-ระหว่าง-หลังเกิดภัย การสร้างกลไกบริหารจัดการโดยใช้ชุมชนเป็นฐานที่เชื่อมโยงกับท้องถิ่นและหน่วยงานรัฐ และการผลักดันให้เกิด “กองทุนในพื้นที่” โดยต่อยอดจากกองทุนสวัสดิการชุมชนที่ดูแลประชาชนตั้งแต่เกิดจนตาย ให้ขยายบทบาทมาจัดตั้งครัวกลางและดูแลข้าวสารอาหารแห้งในยามเกิดภัยพิบัติ พร้อมทั้งรวบรวมปัญหาที่เกินขีดความสามารถของชุมชนเพื่อยกระดับเป็นข้อเสนอเชิงนโยบายต่อภาครัฐ

“การจับมือกันของ 4 หน่วยงาน คือ พอช. สช. สพฉ. และ Thai PBS เป็นความมุ่งมั่นที่จะไปสร้างชุมชนให้เข้มแข็งในทุกมิติ โดยเราได้พัฒนาหลักสูตรกลางร่วมกัน 3 ส่วนหลัก ส่วนแรกคือการเตรียมความพร้อมให้ชุมชนรับรู้แนวโน้มภัยพิบัติและทำแผนรับมือทั้งก่อน-ระหว่าง-หลังเกิดเหตุ ส่วนที่สองคือการบริหารจัดการในสถานการณ์ฉุกเฉินและระบบการช่วยเหลือชีวิตเบื้องต้นอย่างการทำ CPR ในภาวะวิกฤต และส่วนที่สามคือการจัดการข้อมูลและทักษะการสื่อสารเพื่อขยายผล

เป้าหมายของเราคือการสร้างพื้นที่ต้นแบบ 125 ตำบล ใน 5 ภูมิภาคภายในปี 2570 เฉพาะภาคใต้หากรวมเครือข่ายเดิมที่ขับเคลื่อนอยู่แล้วไม่ต่ำกว่า 20–30 แห่ง เข้ากับพื้นที่เป้าหมายใหม่ของ พอช. อีก 25 พื้นที่ ภาคใต้จะมีกองกำลังชุมชนที่เข้มแข็งถึงราว 50 พื้นที่ในการลุกขึ้นมารับมือภัยพิบัติด้วยตนเอง”

“การจัดการภัยพิบัติโดยชุมชนเป็นฐาน” (CBDRM) เมื่อการเตือนภัยต้องมาก่อนการกู้ชีพ

แม้แนวคิดการจัดการภัยพิบัติโดยชุมชนเป็นฐาน (Community-Based Disaster Risk Management: CBDRM) จะถูกพูดถึงอย่างแพร่หลาย แต่ในทางปฏิบัติของประเทศไทยกลับยังขาดกฎหมายบังคับใช้และงบประมาณสนับสนุนที่เป็นมาตรฐานเดียวกันทั่วประเทศ

ปาริฉัตร คลองขันธ์ นักวิชาการเชี่ยวชาญด้านภัยพิบัติ และคณะอนุกรรมการวิชาการด้านการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยและลดผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กล่าวว่า หัวใจของการจัดการภัยพิบัติโดยชุมชนเป็นฐาน คือการมองเห็นความหลากหลายของผู้คนในชุมชน ทั้งผู้หญิง เด็ก ผู้สูงอายุ คนพิการ และกลุ่มเปราะบาง ทุกคนต้องวิเคราะห์ความเสี่ยงของตนเองได้ มีแผนระดับบุคคลและระดับครอบครัว

ขณะที่ชุมชนต้องรู้ว่าใครต้องการความช่วยเหลือเป็นลำดับแรก ทั้งนี้ ข้อมูลสถิติเบื้องต้นระบุว่าประเทศไทยมีชุมชนเสี่ยงภัยที่ต้องการกระบวนการ CBDRM มากกว่า 11,000 ชุมชน แต่ที่ผ่านมาการจัดการภัยพิบัติของไทยยังเน้นไปที่การตั้งรับเมื่อเกิดเหตุแล้ว หรือ Emergency Response เป็นหลัก

ปาริฉัตร ชี้ให้เห็นความแตกต่างระหว่างไทยกับต่างประเทศ โดยยกตัวอย่างฟิลิปปินส์ที่มีกฎหมายกำหนดชัดเจนให้พื้นที่เสี่ยงภัยต้องจัดทำกระบวนการจัดการภัยพิบัติโดยชุมชนเป็นฐาน และบังคับให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต้องกันงบประมาณร้อยละ 5 ของงบประมาณท้องถิ่นไว้เพื่อการลดความเสี่ยงภัยพิบัติโดยเฉพาะ

นอกจากนี้ การทำให้ชุมชนวางแผนได้อย่างเป็นมาตรฐานสากล จำเป็นต้องมี “วิทยากรกระบวนการ” ที่ภาครัฐและสถาบันการศึกษาในพื้นที่ต้องช่วยกันผลิตและหนุนเสริม รวมถึงการใช้โมเดล “ชุมชนพี่เลี้ยง” ให้ชุมชนที่เคยผ่านวิกฤตและมีความเข้มแข็งแล้ว ไปช่วยประกบดูแลชุมชนที่มีความเสี่ยงแต่ยังขาดประสบการณ์อีกหนึ่งจุดอ่อนสำคัญที่ ปาริฉัตร เน้นย้ำ คือระบบการสื่อสารแจ้งเตือนภัยที่ยังไม่ครอบคลุมกลุ่มเปราะบางและคนพิการ รวมถึงความสับสนจากข้อมูลข่าวสารของภาครัฐที่มีหลายหน่วยงานออกมาให้ข้อมูลพร้อมกันจนประชาชนไม่รู้จะเชื่อถือแหล่งใด

“เราต้องถอยหลังออกมาจากการเน้นกู้ภัยเมื่อเกิดเหตุ มาให้ความสำคัญกับการพยากรณ์ที่แม่นยำและการแจ้งเตือนภัยล่วงหน้าที่มีเวลามากพอให้ประชาชนตัดสินใจเก็บของและอพยพไปยังศูนย์พักพิงหรือพื้นที่ปลอดภัยได้ทัน รัฐต้องตัดสินใจกำหนดให้ชัดเจนว่าใครคือหน่วยงานหลักในการให้ข้อมูลเพื่อไม่ให้ประชาชนสับสน

และที่สำคัญที่สุดคือการออกแบบระบบเตือนภัยที่ครอบคลุมทุกคนอย่างแท้จริง อย่างกลุ่มคนหูหนวกเขาสะท้อนชัดเจนว่าเขามีข้อจำกัดในการอ่านภาษาราชการที่ซับซ้อน เมื่อส่งข้อความแจ้งเตือนผ่านระบบ Cell Broadcast จึงควรแนบลิงก์วิดีโอล่ามภาษามือมาด้วย เพื่อให้เขากดดูและเข้าใจได้ทันทีว่าเกิดอะไรขึ้นและต้องปฏิบัติตัวอย่างไร นอกจากนี้ ชุมชนยังต้องมีทักษะการสื่อสารในภาวะวิกฤตและการจัดการข่าวลือในเวลาอันสั้น เพื่อไม่ให้เกิดการตัดสินใจที่ผิดพลาดจนนำไปสู่ความสูญเสีย”

นวัตกรรมสู้ภัยจากพื้นที่จริง “หาดใหญ่ต้องรอด – หาดใหญ่โมเดลพลัส” และเครื่องมือดิจิทัลเชื่อมต่อชุมชน

ในเวทีเสวนาได้มีการนำเสนอต้นแบบการจัดการภัยพิบัติระดับพื้นที่ที่มีความก้าวหน้าและสามารถนำไปขยายผลต่อได้ทันที โดยเฉพาะบทเรียนจากลุ่มน้ำคลองอู่ตะเภาและอำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ซึ่งต้องรับมวลน้ำจากหลายทิศทางก่อนไหลลงสู่ทะเลสาบสงขลาที่มีทางออกสู่ทะเลอ่าวไทยเพียงช่องแคบเล็ก ๆ

ชาคริต โภชะเรือง ผู้จัดการมูลนิธิชุมชนสงขลา กล่าวว่า การจัดการภัยพิบัติไม่อาจแบ่งตามเขตการปกครองขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นได้ เพราะน้ำมาตามระบบนิเวศลุ่มน้ำ อย่างลุ่มน้ำคลองอู่ตะเภามีท้องถิ่นเกี่ยวข้องถึง 37 แห่ง ที่ต้องทำงานสอดประสานกัน ชุมชนจึงต้องเข้าใจภูมินิเวศและรู้จัก “4 น้ำ” คือ น้ำฟ้า น้ำท่า น้ำทุ่ง และน้ำทะเลหนุน ในเขตเมืองที่พื้นที่ทุ่งรับน้ำหายไปและระบบท่อระบายน้ำเดิมรองรับปริมาณฝนยุคใหม่ไม่ไหว เมืองจำเป็นต้องสร้าง “แก้มลิงเมือง” หรือฟองน้ำซับน้ำเพื่อชะลอน้ำ ไม่ใช่พึ่งพาเพียงมาตรการก่อสร้างกำแพงกั้นน้ำหรือการขุดลอกคูคลองแบบเดิม

จากบทเรียนความสูญเสียในอดีต มูลนิธิชุมชนสงขลาและภาคีเครือข่ายโดยการสนับสนุนของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และภาคเอกชน ได้ร่วมกันพัฒนาระบบ “หาดใหญ่โมเดลพลัส” และแพลตฟอร์ม “หาดใหญ่ต้องรอด” ผ่าน 4 กลไกสำคัญ ได้แก่

1. การสร้างระบบ One Data (ฐานข้อมูลเดียวของพื้นที่): บูรณาการข้อมูลกลุ่มเปราะบางร่วมกันระหว่าง อสม. ปภ. ท้องถิ่น และชุมชน โดยแบ่งระดับความเสี่ยงอย่างชัดเจน เช่น “กลุ่มสีแดง” คือผู้ป่วยติดเตียงที่ต้องใช้อุปกรณ์ช่วยชีวิต ผู้ป่วยฟอกไต หญิงตั้งครรภ์ใกล้คลอด และผู้ป่วยให้อาหารทางสายยาง ซึ่งมีการทำข้อตกลงจับคู่กับโรงพยาบาลและศูนย์สาธารณสุขไว้ล่วงหน้า เมื่อถึงเกณฑ์เตือนภัย เจ้าหน้าที่จะโทรศัพท์ประสานและส่งรถไปรับตัวไปยังโรงพยาบาลที่กำหนดไว้ทันทีโดยไม่ต้องรอให้น้ำท่วม
2. การตั้งเกณฑ์เตือนภัยล่วงหน้าตามระยะเวลาเดินทางของน้ำ: เช่น การกำหนดเงื่อนไขว่า หากจุดวัดน้ำคลองอู่ตะเภาที่บ้านม่วงก็อง (ต้นน้ำ) ขึ้นธงแดง หมายความว่าภายใน 12–16 ชั่วโมง น้ำจะเดินทางมาถึงตัวเมืองหาดใหญ่ ชาวบ้านจะเข้าใจทันทีว่าต้องเริ่มยกของและเตรียมอพยพ
3. การวางกลไกเครือข่ายชุมชนกว่า 60 ชุมชน: จัดทำแผนที่ความเสี่ยงระดับซอย สร้างแกนนำเฝ้าระวังชุมชนละ 20 คน กระจายทุกซอย (1 ซอย 1 แกนนำ) สนับสนุนวิทยุสื่อสาร (1 ชุมชน 1 วอแดง) และใช้ระบบ Line OpenChat ในการรายงานสถานการณ์แบบเรียลไทม์ รวมทั้งยกระดับการทำงานจากรายชุมชนเป็น “กลุ่มชุมชน” ที่อยู่ในแนวรับน้ำเดียวกัน
4. นวัตกรรม “QR Code ล้อมน้ำ”: จัดทำแผ่นคิวอาร์โค้ดนำไปติดไว้ที่บ้านเรือนประชาชนทุกหลังคาเรือน เพื่อให้ชาวบ้านสแกนดูข้อมูลได้ในจุดเดียว ทั้งภาพเรดาร์ฝนทุก 15 นาที พยากรณ์ฝนล่วงหน้า 3 ชั่วโมง กล้อง CCTV วัดระดับน้ำกว่า 100 จุด และสถานะธงเตือนภัย โดยไม่ต้องเปิดค้นหาจากหลายเว็บไซต์ให้ยุ่งยาก

“ทำไมเราต้องเรียกร้องให้เกิดการกระจายอำนาจและทำระบบ One Data ที่เป็น Open Data ของพื้นที่ เพราะที่ผ่านมาต่างหน่วยงานต่างทำข้อมูลของตัวเองแล้วบอกให้ประชาชนมาฟังตัวเอง ทั้งที่หน่วยงานส่วนกลางไม่มีทางรู้บริบทภูมินิเวศเฉพาะจุดได้ดีเท่าคนในพื้นที่ รัฐลงทุนทำระบบข้อมูลไปหลายหมื่นล้านบาท แต่ข้อมูลกลับถูกล็อกไว้ไม่เปิดเป็นฐานข้อมูลเปิดให้ประชาชนเอาไปใช้ต่อ ขณะที่ภาคประชาสังคมและเอกชนในหาดใหญ่ลุกขึ้นมาลงขันกันเองโดยรัฐไม่ได้ลงทุนแม้แต่บาทเดียว เราทำเว็บไซต์รวมข้อมูลอุตุนิยมวิทยา ข้อมูลน้ำ และติดกล้อง CCTV เกือบ 100 จุด ทำเป็นคิวอาร์โค้ดแปะไว้หน้าบ้านให้ชาวบ้านสแกนดูได้ทันทีว่ากลุ่มชุมชนของเขาต้องเฝ้าระวังจุดไหน ในภาวะที่สภาพอากาศไม่แน่นอนและควบคุมไม่ได้ การพึ่งพารัฐอย่างเดียวเป็นเรื่องยาก ชุมชนจึงต้องมีข้อมูลในมือเพื่อจัดการและพึ่งพาตนเองให้รอดก่อน”

นพ.วรสิทธิ์ ศรศรีวิชัย เลขาธิการมูลนิธิสุขภาพภาคใต้ และอาจารย์ประจำสถาบันนโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) ที่กล่าวถึงการต่อยอดองค์ความรู้จาก “สมุดปกแดง” สู่การปฏิบัติจริงในพื้นที่รอบนอกผ่านแพลตฟอร์ม “K-Sodiar” และการประยุกต์ใช้เครื่องมือประเมินผลกระทบทางสุขภาพ (HIA) สำหรับกรณีภัยพิบัติโดยเฉพาะจำนวน 9 ชิ้น เช่น แผนที่ความเสี่ยงและจุดอพยพ ปฏิทินประวัติศาสตร์ภัยพิบัติ ผังเครือข่ายทางสังคม การสำรวจกลุ่มเปราะบาง และการประเมินโครงสร้างพื้นฐานด้านสุขภาพและการแพทย์ฉุกเฉิน

นพ.วรสิทธิ์ อธิบายว่า โมเดลการสร้างความเข้มแข็งของพื้นที่จะประกอบด้วย 4 เสาหลัก คือ

1. การยกระดับศูนย์จัดการภัยพิบัติชุมชนสู่ระบบบัญชาการเหตุการณ์ (ICS)
2. การประสาน 4 กลไก (ประชาชน ท้องถิ่น/รัฐ อาสาสมัคร และกองทุน)
3. แผนปฏิบัติการมาตรฐาน (SOP)
4. ระบบข้อมูลและการสื่อสารสาธารณะ โดยได้ออกแบบกระบวนการเรียนรู้ 5 ขั้นตอน ตั้งแต่การให้ความรู้กฎหมายและแนวคิด CBDRM การใช้เครื่องมือดิจิทัลทำฐานข้อมูล การฝึกระบบ ICS การเขียนโครงการเพื่อขอรับงบประมาณจาก “กองทุนหลักประกันสุขภาพในระดับท้องถิ่นหรือพื้นที่” (กปท.) ซึ่งเป็นการสมทบงบประมาณระหว่างสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ที่สามารถนำมาใช้สนับสนุนการจัดการภัยพิบัติในมิติสุขภาพได้ ไปจนถึงการซ้อมแผนบนโต๊ะ และการซ้อมเสมือนจริง

“การที่ชุมชนจะลุกขึ้นมาพึ่งตนเองและช่วยเหลือเพื่อนบ้านได้ เราต้องรู้ตั้งแต่ต้นว่าความเสี่ยงคืออะไรและต้นทุนของชุมชนมีอะไรบ้าง เราจึงพัฒนาแพลตฟอร์มและหลักสูตร 5 ขั้นตอนที่เปิดให้ทุกชุมชนดาวน์โหลดสไลด์และเครื่องมือไปใช้ได้ฟรี ที่สำคัญคือการชี้ช่องทางให้ท้องถิ่นและชุมชนสามารถใช้กลไกกองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น หรือ กปท. มาขับเคลื่อนแผนรับมือภัยพิบัติและการดูแลกลุ่มเปราะบางได้จริง เมื่อชุมชนมีทั้งความรู้ มีแผนปฏิบัติการ มีงบประมาณจากกองทุนในพื้นที่ และได้ฝึกซ้อมแผนร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคมอย่างเป็นระบบ จะทำให้เกิดการทำงานร่วมกันแบบบูรณาการที่ลดความสูญเสียได้อย่างแท้จริง”

ทิพย์วรรณ ทอดแสน นักพัฒนาแบบจำลอง สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ (องค์การมหาชน) หรือ สสน. กล่าวถึงบทบาทของ สสน. ในการสนับสนุนข้อมูลความเสี่ยงภัยพิบัติให้แก่ภาคประชาชนว่า ปัจจุบันคลังข้อมูลน้ำแห่งชาติและแอปพลิเคชัน ThaiWater ได้เชื่อมโยงข้อมูลจากหน่วยงานต่างๆ กว่า 50 หน่วยงานเข้าไว้ด้วยกัน เพื่อให้ประชาชนและแกนนำชุมชนสามารถนำข้อมูลคาดการณ์ฝนและระดับน้ำไปใช้ประเมินความเสี่ยงได้ทั้งในระยะสั้น ระยะกลาง และระยะยาว

“ข้อมูลคาดการณ์และเครื่องมือเฝ้าระวังภัยพิบัติเรามีพร้อมอยู่แล้วในระบบ ThaiWater ซึ่งรวบรวมฐานข้อมูลจากกว่า 50 หน่วยงานทั่วประเทศ สิ่งสำคัญคือเราต้องการให้ทุกหน่วยงานในพื้นที่และพี่น้องเครือข่ายชุมชนเข้ามาใช้ประโยชน์จากคลังข้อมูลนี้ร่วมกัน เพื่อนำไปวางแผนป้องกันภัยทั้งในระยะสั้น ระยะกลาง และระยะยาว ซึ่งจะช่วยให้เครือข่ายชุมชนสามารถแจ้งเตือนและก้าวผ่านวิกฤตไปด้วยกันได้อย่างเข้มแข็ง”

พญ.สศิริ ดิลกธราดล ตัวแทนจากสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ (สพฉ.) และ เครือข่ายการแพทย์ฉุกเฉินในพื้นที่ กล่าวเสริมว่า ในภาวะวิกฤต ข้อมูลกลุ่มเปราะบางที่เป็นฐานข้อมูลเดียวกัน (One Data) มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการช่วยชีวิต โดยเฉพาะการวางรูปแบบ (Pattern) การลำเลียงผู้ป่วยที่ต้องใช้อุปกรณ์พยากรณ์ชีวิต เช่น ถังออกซิเจน หรือเครื่องช่วยหายใจระหว่างการเคลื่อนย้าย ตลอดจนการเตรียมแผนสำรองด้านการสื่อสารในกรณีที่ระบบอินเทอร์เน็ตหรือสัญญาณโทรศัพท์ล่มในพื้นที่ประสบภัย

“ในมุมของการแพทย์ฉุกเฉินและการสาธารณสุข การมีฐานข้อมูล One Data ที่ทุกคนเข้าใจตรงกันว่ากลุ่มเปราะบางอยู่ที่ไหนและต้องใช้ทรัพยากรทางการแพทย์อะไรบ้าง เช่น ออกซิเจน หรือเครื่องมือพยุงชีพขณะเคลื่อนย้าย จะทำให้เราจัดลำดับการช่วยเหลือได้อย่างแม่นยำ แต่สิ่งที่ต้องตระหนักควบคู่กันเสมอคือ เมื่อเกิดภัยพิบัติจริง เทคโนโลยีหรืออินเทอร์เน็ตอาจล่มและใช้งานไม่ได้ ชุมชนและหน่วยปฏิบัติการจึงต้องมีแผนสำรองและเตรียมความพร้อมของคนในพื้นที่ให้สามารถจัดการช่วยเหลือกันเองได้ในเบื้องต้น”

ผ่าทางตันกฎหมาย-งบประมาณรัฐ กับพลัง “ระเบิดจากด้านใน” ของเครือข่ายภาคใต้

หนึ่งในประเด็นที่ถูกอภิปรายอย่างเข้มข้นในเวที Policy Forum คือ “รอยต่อและข้อจำกัดของระบบราชการ” ที่ทำให้การป้องกันภัยล่วงหน้าไม่สามารถทำได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ คงศักดิ์ คงปาน หัวหน้าสำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดพัทลุง (ปภ.พัทลุง) เปิดเผยอย่างตรงไปตรงมาถึงข้อจำกัดด้านระเบียบและกฎหมายของภาครัฐว่า ปัจจุบันองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีเงินสะสมอยู่จำนวนมาก แต่ไม่สามารถเบิกจ่ายออกมาใช้เพื่อเตรียมการป้องกันหรืออพยพประชาชนล่วงหน้าได้ หากยังไม่มีการ “ประกาศเขตพื้นที่ประสบสาธารณภัย” ซึ่งตามระเบียบเดิมจะประกาศได้ก็ต่อเมื่อภัยพิบัติได้เกิดขึ้นแล้ว

ส่งผลให้การทำงานของรัฐกลายเป็นเรื่องของการเยียวยาหลังเกิดเหตุมากกว่าการป้องกัน หากเจ้าหน้าที่สั่งใช้งบประมาณไปก่อนโดยที่ฝนไม่ตกตามคาดการณ์ ก็จะมีความผิดตามระเบียบการเงินการคลังทันที นอกจากนี้ ระบบการสั่งการในภาวะฉุกเฉิน ยังขาดเอกภาพและอำนาจเบ็ดเสร็จในระดับพื้นที่

“ปัญหาใหญ่ที่สุดตอนนี้คือกฎหมายและระเบียบที่ล็อกไว้ว่า ถ้ายังไม่เกิดภัยพิบัติ จะไม่สามารถประกาศเขตพื้นที่ประสบภัยได้ และเมื่อไม่ประกาศ หน่วยงานหรือท้องถิ่นที่มีเงินสะสมอยู่ก็เบิกงบประมาณออกมาเตรียมการล่วงหน้าไม่ได้เลย ทำได้แค่รอให้ท่วมแล้วค่อยเอาเงินไปเยียวยา

สิ่งที่ผมอยากเห็นคือการนำระบบ AI ที่มีความแม่นยำสูงระดับ 80–90% มาใช้พยากรณ์อากาศควบคู่กับการแก้ไขกฎหมาย ให้สามารถประกาศเขตพื้นที่เสี่ยงภัยล่วงหน้าได้ตั้งแต่ 24 ถึง 72 ชั่วโมงก่อนฝนตกหนัก เพื่อให้มีกฎหมายรองรับในการเคลื่อนย้ายคนและเบิกจ่ายงบประมาณไปป้องกันได้ทันท่วงที และในระยะยาว หากต้องการให้การจัดการภัยพิบัติของประเทศไทยรวดเร็วและมีเอกภาพ ต้องกล้าผ่าตัดโครงสร้างด้วยการยุบรวมภารกิจที่กระจัดกระจายแล้วจัดตั้งเป็นกระทรวงภัยพิบัติขึ้นมาดูแลโดยเฉพาะ”

โกเมศร์ ทองบุญชู ผู้ประสานงานเครือข่ายการจัดการภัยพิบัติพื้นที่ภาคใต้ สะท้อนว่า ชุมชนไม่ควรรอคอยการสั่งการหรือการช่วยเหลือจากภาครัฐเพียงอย่างเดียว เพราะในยามเกิดภัยพิบัติขนาดใหญ่ กลไกรัฐมักขยับตัวช้าจากขั้นตอนทางธุรการ ชุมชนจึงต้องลุกขึ้นมาสร้างระบบของตนเองภายใต้แนวคิด “ระเบิดจากด้านใน เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา” โดยเครือข่ายภาคใต้ได้พัฒนาหลักสูตรการจัดการภัยพิบัติ 8 ระบบสำหรับท้องถิ่นและชุมชน ซึ่งประกอบด้วย 1) ต้องมีศูนย์หรือที่ตั้งชัดเจน 2) มีคณะทำงานที่เป็นตัวจริง 3) มีระบบข้อมูลครัวเรือนและกลุ่มเปราะบางที่แม่นยำ (ประยุกต์ใช้ข้อมูล จปฐ. และข้อมูลพัฒนาสังคมฯ) 4) มีการสำรวจโครงสร้างพื้นฐานที่ขวางทางน้ำ เช่น ถนนหรือทางรถไฟ เพื่อเจรจาเปิดทางน้ำ 5) มีทีมอาสาสมัครที่มีทักษะ 6) มีกองทุนภัยพิบัติชุมชน 7) มีเครือข่ายหนุนช่วยข้ามพื้นที่ และ 8) มีระบบบัญชาการและการสื่อสารของชุมชนเอง

โกเมศร์ ยังได้นิยามคำว่า “กองทุนภัยพิบัติชุมชน” ใหม่ โดยชี้ว่าทุนไม่ได้หมายถึงตัวเงินเพียงอย่างเดียว แต่เรือ ปลาแห้ง ข้าวสาร หรือพื้นที่วัดในชุมชน ล้วนเป็นทุนที่สามารถระดมมาใช้บริหารจัดการได้ทันที พร้อมทั้งเสนอให้ ไทยพีบีเอส จัดตั้งหน่วยประสานงานสื่อสารภัยพิบัติประจำภาคใต้ในช่วงฤดูมรสุม เพื่อเป็นศูนย์กลางรับ-ส่งข้อมูลและชี้เป้าการช่วยเหลือร่วมกับเครือข่ายชุมชนอย่างรวดเร็ว

“ผมย้ำเสมอว่า น้ำท่วมตู้เย็นบ้านเรา เราต้องยกเอง จะไปรอนายกเทศมนตรีหรือรอผู้ว่าราชการจังหวัดมาสั่งการให้ยกตู้เย็นคงไม่ทันการณ์ ชุมชนต้องระเบิดจากด้านใน เริ่มจากเข้าใจว่าภัยมาจากไหน เข้าถึงวิธีการจัดการ และพัฒนาขยายผลจากครอบครัวสู่ชุมชนและเครือข่าย อย่างคำว่ากองทุนภัยพิบัติ อย่าคิดถึงแค่เรื่องเงิน แต่เรือ ข้าวสาร ปลาแห้ง หรือวัดในหมู่บ้าน นั่นคือทุนทั้งหมดที่เราต้องจัดระบบไว้ และอีกเรื่องที่ต้องฝากไว้คือบทบาทของสื่อมวลชนอย่าง ไทยพีบีเอส ในช่วงหน้ามรสุม อยากให้ออกแบบกลไกตั้งหน่วยประสานงานกลางอยู่ในพื้นที่ภาคใต้ เพื่อให้เครือข่ายชุมชนระดับรากหญ้าสามารถส่งต่อข้อมูลสถานการณ์และชี้เป้าจุดที่ต้องการความช่วยเหลือได้อย่างรวดเร็วโดยไม่สับสน ซึ่งจะช่วยลดช่องว่างและช่วยชีวิตคนได้มาก”

ผู้ช่วยเลขาธิการคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ และผู้อำนวยการสำนักขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะระดับพื้นที่ กล่าวว่า สะท้อนปัญหาความสับสนของข้อมูลแจ้งเตือนภัยจากหน่วยงานรัฐที่มีหลายสำนักแต่ขาดเจ้าภาพหลัก รวมถึงปัญหาผังเมืองที่ทำลายทางเดินน้ำธรรมชาติ จนทำให้พื้นที่อย่างจังหวัดภูเก็ต ซึ่งด้านหน้าติดทะเลและด้านหลังเป็นภูเขา ต้องเผชิญกับน้ำท่วมหนักอย่างไม่เคยปรากฎมาก่อนจากการก่อสร้างโครงการวิลล่าและถนนที่ขวางทางระบายน้ำ

เสียงสะท้อนและข้อเสนอร่วมจากเครือข่ายภาคประชาชน

ในช่วงของการรับฟังเสียงสะท้อนและข้อเสนอแนะจากเครือข่ายแกนนำชุมชน 25 ตำบล และภาคีในพื้นที่ภาคใต้ ซึ่งมีทั้ง ตัวแทนแกนนำชุมชนจากจังหวัดพัทลุง สงขลา นครศรีธรรมราช และภูเก็ต ได้ร่วมกันสะท้อนภาพความจริงจากพื้นที่ประสบภัยอย่างถึงพริกถึงขิง โดยสรุปเป็นประเด็นสำคัญและคำพูดสะท้อนใจจากเวทีได้ดังนี้

• การพัฒนาเมืองที่ไร้ทิศทางและการเรียกร้องให้รัฐพูดความจริง ตัวแทนเครือข่ายชุมชนและ จารึก ไชยรักษ์ สะท้อนปัญหาความสับสนของข้อมูลแจ้งเตือนภัยจากหน่วยงานรัฐที่มีหลายสำนักแต่ขาดเจ้าภาพหลัก รวมถึงปัญหาผังเมืองที่ทำลายทางเดินน้ำธรรมชาติ จนทำให้พื้นที่อย่างจังหวัดภูเก็ต ซึ่งด้านหน้าติดทะเลและด้านหลังเป็นภูเขา ต้องเผชิญกับน้ำท่วมหนักอย่างไม่เคยปรากฏมาก่อนจากการก่อสร้างโครงการวิลล่าและถนนที่ขวางทางระบายน้ำ พร้อมเรียกร้องให้นำ “สมุดปกแดง” ซึ่งรวบรวมนวัตกรรมและบทเรียนของชุมชนมาบังคับใช้จริง
• วิกฤต “การเมืองเรื่องถุงยังชีพ” และการทำงานแยกส่วนของรัฐ ตัวแทนชุมชนจากจังหวัดสงขลา (อำเภอเมืองสงขลา และอำเภอจะนะ) ชี้ให้เห็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่หน่วยงานรัฐมักให้ความสำคัญกับการตั้งงบประมาณซื้อถุงยังชีพหรือการแจกข้าวกล่องที่ผูกโยงกับฐานเสียงทางการเมืองท้องถิ่น จนเกิดปัญหา “ข้าวกล่องบูด” และความเหลื่อมล้ำในการช่วยเหลือ มากกว่าการวางแผนจัดการทางน้ำอย่างยั่งยืน อีกทั้งยังเกิดภาวะต่างคนต่างทำ เช่น คลองสายเดียวมีหน่วยงานรับผิดชอบถึง 4 หน่วยงาน (ชลประทาน เจ้าท่า อบจ. และท้องถิ่น) แต่ขาดการบูรณาการร่วมกัน และผู้ว่าราชการจังหวัดไม่มีอำนาจสั่งการเบ็ดเสร็จข้ามกระทรวง ชุมชนจึงหันมาใช้โปรแกรมจากโครงการ COPIN ลงพื้นที่ปักหมุดหลังคาเรือนเพื่อเก็บข้อมูลระดับน้ำท่วมตั้งแต่อดีตและสร้างระบบแจ้งเตือนกันเองตั้งแต่ระดับน้ำเริ่มแตะตาตุ่ม
• การพึ่งพาตนเองในระดับครัวเรือนและหมู่บ้านใน 72 ชั่วโมงแรก แกนนำชุมชนจากพื้นที่รับน้ำทะเลน้อยและเทือกเขาบรรทัด จังหวัดพัทลุง (สิ้น บัววรรณ และผู้ใหญ่บ้านในพื้นที่) สะท้อนว่า ภัยพิบัติที่ซ้ำซากส่วนหนึ่งเกิดจากพฤติกรรมของครัวเรือนที่ไม่เตรียมพร้อมและรอคอยแต่ของแจก ชุมชนที่เข้มแข็งจึงต้องเริ่มจากการเตรียมพร้อมระดับครัวเรือน เช่น การนำรถยนต์และเครื่องมือทำกินไปฝากไว้ในที่สูงล่วงหน้าตลอด 3 เดือนหน้ามรสุม การทำแพลูกบวบและเตรียมเรือประจำบ้าน การใช้ไม้บรรทัดวัดระดับน้ำด้วยตนเองทุกชั่วโมงเพื่อคำนวณอัตราการขึ้นของน้ำ รวมถึงเสนอให้จัดตั้งหน่วยจัดการภัยพิบัติใน “ระดับหมู่บ้าน” แทนที่จะกระจุกตัวอยู่ที่ระดับตำบลหรือ อบต. เพื่อให้ช่วยเหลือกันได้ทันท่วงที และเรียกร้องให้โครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ของรัฐออกแบบช่องทางผันน้ำล้นตลิ่งออกสู่ทะเลโดยตรง
• การต่อยอดอาสาสมัครชุมชนและแผนที่ความเสี่ยงแบบออฟไลน์ ตัวแทนเครือข่ายจากจังหวัดนครศรีธรรมราช และตัวแทนผู้หญิงจากชุมชนกมลา จังหวัดภูเก็ต เสนอให้ภาครัฐและ พอช. หนุนเสริมองค์ความรู้และรับรองสถานะของ “อาสาสมัครจัดการภัยพิบัติระดับชุมชน” ที่มีอยู่เดิมให้สามารถประสานงานกับ ปภ. จังหวัดได้อย่างมีตัวตน สนับสนุนการจัดตั้ง “กองทุนช่วยเหลือภัยพิบัติชุมชน” สำหรับตั้งครัวกลางใน 3–6 ชั่วโมงแรกหลังเกิดเหตุ และเสนอให้พัฒนาแอปพลิเคชันแผนที่ความเสี่ยง COPIN ให้สามารถสั่งพิมพ์ออกมาเป็นแผนที่กระดาษระดับหมู่บ้านและใช้งานแบบออฟไลน์ (Offline) ได้โดยไม่ต้องพึ่งพาสัญญาณอินเทอร์เน็ตในยามวิกฤต

“เวลาเกิดน้ำท่วม หน่วยงานมีอยู่มากมายแต่ชุมชนไม่รู้จะเชื่อข้อมูลจากหน่วยไหนกันแน่ เราไม่อยากเห็นหน่วยงานรัฐลงมาสั่งการหรือทำแค่วาทกรรมซ้ำ ๆ และไม่อยากเห็นการประชุมเรื่องแจกถุงยังชีพมาก่อนการแก้ปัญหาทางน้ำ สิ่งที่ประชาชนต้องการคือขอให้หน่วยงานรัฐพูดความจริงกับประชาชน ไม่ใช่บอกแค่ว่าเอาอยู่หรือรอยเลื่อนสงบแล้วโดยไม่ลงมาดูพื้นที่จริง

รัฐต้องเปลี่ยนบทบาทมาเป็นผู้อำนวยการหนุนเสริมทรัพยากร เปิดข้อมูลให้เป็นระบบเดียวกัน ปลดล็อกให้เกิดกองทุนภัยพิบัติในระดับชุมชน และให้ชุมชนเป็นแกนหลักในการจัดการตนเอง เพราะในช่วง 72 ชั่วโมงแรกของวิกฤต ตนเป็นที่พึ่งแห่งตนคือทางรอดเดียว ก่อนที่ความช่วยเหลือจากภายนอกจะเดินทางมาถึง”

ก้าวต่อไปจากเวทีพัทลุง ปฏิบัติการปลดล็อกศักยภาพชุมชนรับมือวิกฤต

ข้อค้นพบและข้อเสนอเชิงนโยบายทั้งหมดจากเวที Policy Forum ในช่วงเช้า ได้ถูกส่งต่อเข้าสู่กระบวนการ “ประชุมเชิงปฏิบัติการ การพัฒนาศักยภาพชุมชนในการเตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบัติ ในพื้นที่ภาคใต้” ตลอดวันที่ 9–10 พฤศจิกายน 2569 โดยมีผู้เข้าร่วมรวม 120 คน ประกอบด้วยแกนนำชุมชน 75 คน จาก 25 ตำบลเป้าหมาย (เน้นสัดส่วนผู้หญิงและคนรุ่นใหม่) ร่วมกับเจ้าหน้าที่จากระบบการแพทย์ฉุกเฉิน (EMS) ศูนย์สั่งการจังหวัด มูลนิธิกู้ภัย ปภ.จังหวัด และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อีก 45 คน

กระบวนการอบรมเชิงปฏิบัติการที่ออกแบบขึ้นโดย 4 หน่วยงาน (พอช. สพฉ. สช. และ Thai PBS) ได้เข้ามาช่วย “ปลดล็อก” ข้อจำกัดของชุมชนอย่างเป็นรูปธรรมใน 4 มิติสำคัญ:

1. ปลดล็อกความไม่รู้ด้วยแผนที่ความเสี่ยงและฐานข้อมูลชุมชน ฝึกทักษะแกนนำชุมชนในการใช้เครื่องมือวิเคราะห์ความเสี่ยง ปักหมุดครัวเรือนกลุ่มเปราะบาง พื้นที่เสี่ยงภัย และจุดอพยพที่ปลอดภัย เพื่อนำไปสู่การทำแผนปฏิบัติการระดับตำบล (1 แผน 1 ตำบล) ที่เชื่อมโยงกับท้องถิ่น
2. ปลดล็อกความสูญเสียด้านสุขภาพด้วยทักษะกู้ชีพและระบบบัญชาการชุมชน โดยทีมวิทยากรจาก สพฉ. และ สช. ร่วมกันฝึกปฏิบัติการบริหารสถานการณ์ฉุกเฉินโดยใช้ชุมชนเป็นแกนหลัก การจัดตั้งศูนย์การจัดการภัยพิบัติภาคประชาชน การปฐมพยาบาลเบื้องต้น (CPR) และการลำเลียงดูแลกลุ่มเปราะบางในภาวะวิกฤต
3. ปลดล็อกความโกลาหลด้วยการสื่อสารภาวะวิกฤตและ War Room ภาคประชาชน โดยทีมวิทยากรจาก ศูนย์สื่อสารภัยพิบัติ Thai PBS กานดา จำปาทิพย์ ผู้อำนวยการศูนย์สื่อสารภัยพิบัติ และ นิตยา กีรติเสริมสิน บรรณาธิการศูนย์สื่อสารภัยพิบัติ ร่วมกับ ดร.ปาริฉัตร คลองขันธ์ ลงมือฝึกปฏิบัติการตั้งแต่ออกแบบระบบแจ้งเตือนภัยระดับชุมชน การตรวจสอบข่าวลือ การเขียนเนื้อหาเพื่อแจ้งเหตุและขอความช่วยเหลืออย่างแม่นยำโดยไม่สร้างความตื่นตระหนก ไปจนถึงการจำลองสถานการณ์จริง เพื่อเชื่อมโยงข้อมูลระหว่าง “ทีมช่วยเหลือหน้างาน” กับ “ทีมสื่อสารของชุมชนและสื่อสาธารณะ”
4. ปลดล็อกช่องว่างเชิงนโยบายสู่การขับเคลื่อนระดับชาติ บทเรียนและแผนปฏิบัติการจาก 25 ตำบลภาคใต้ จะถูกนำไปดำเนินการจริงในพื้นที่ตั้งแต่วันนี้ไปจนถึงปี 2570 ควบคู่กับการขยายผลจัดเวทีพัฒนาศักยภาพในอีก 4 ภูมิภาคทั่วประเทศ (ภาค กทม.-ตะวันออก, ภาคกลาง-ตะวันตก, ภาคเหนือ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ) ให้ครบ 125 ตำบล 77 จังหวัด เพื่อนำมาสังเคราะห์เป็นข้อเสนอเชิงนโยบายระดับชาติในเดือนเมษายน และสิงหาคม–กันยายน 2570 ต่อไป