เดินหน้าปรับนิยาม คนพิการ ครอบคลุมกลุ่มออทิสติก การเลือกปฏิบัติเพราะเหตุแห่งความพิการ กำหนดขอบเขตละเมิดสิทธิให้ชัดเจน ตั้ง คกก.ขจัดเลือกปฏิบัติฯ มีอำนาจคุ้มครองผู้เสียหาย เพิ่มสิทธิ สวัสดิการ ชดเชย เยียวยา หากถูกเลือกปฏิบัติไม่เป็นธรรม พร้อมตั้ง คกก.ดูแลมาตรฐานสิ่งอำนวยความสะดวก อาคาร สถานที่ ขนส่งสาธารณะ เพื่อคนพิการเข้าถึงอย่างครบวงจร
วันนี้ (22 ก.ย. 2569) ร้อยเอกหญิง ภัทร์ดารัสมิ์ ทองสลวยกร รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี แถลงว่า ที่ประชุม ครม. มีมติอนุมัติหลักการ ร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. ตามที่กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) เสนอ เพื่อปรับปรุงกฎหมายเดิมให้มีประสิทธิภาพ ตอบสนองความต้องการของคนพิการ และยกระดับการคุ้มครองทางสังคมให้ครอบคลุมและเป็นธรรมยิ่งขึ้น
สำหรับสาระสำคัญของร่างกฎหมายดังกล่าว คือ ปรับปรุงบทนิยาม “คนพิการ” ให้ครอบคลุมบุคคลกลุ่มออทิสติก และเพิ่มคำนิยาม การเลือกปฏิบัติเพราะเหตุแห่งความพิการ เพื่อกำหนดขอบเขตการกระทำที่เป็นการละเมิดสิทธิให้ชัดเจน ไม่ว่าจะเป็นการกระทำทางตรงหรือทางอ้อม
นอกจากนี้ ยังกำหนดให้มีคณะกรรมการ 5 คณะ โดยไฮไลต์สำคัญคือการตั้ง คณะกรรมการขจัดการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมต่อคนพิการ ที่มีอำนาจวินิจฉัยคำร้อง ออกคำสั่งคุ้มครองชั่วคราว และกำหนดแนวทางเยียวยาผู้เสียหาย รวมถึงมีการตั้ง คณะกรรมการส่งเสริมและกำกับการเข้าถึงสภาพแวดล้อมได้โดยสะดวก เพื่อดูแลมาตรฐานสิ่งอำนวยความสะดวก อาคาร สถานที่ ขนส่งสาธารณะ และระบบการสื่อสารอย่างครบวงจร
รองโฆษกฯ บอกด้วยว่า ร่างกฎหมายนี้ ได้เพิ่มสิทธิสวัสดิการและค่าชดเชยเยียวยา หากถูกเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมและมีคำวินิจฉัยจากคณะกรรมการฯ ผู้เสียหาย หรือผู้ดูแลมีสิทธิขอรับค่าชดเชยและเยียวยาจากกองทุนฯ ภายใน 1 ปี และยังเปิดทางให้เอกชนร่วมจัดตั้งศูนย์บริการคนพิการได้ จากเดิมที่จำกัดเฉพาะหน่วยงานรัฐและท้องถิ่นเท่านั้น รวมทั้ง ยังกำหนดให้หน่วยงานรัฐจัดตั้งอัตรากำลังใหม่เพื่อรับคนพิการเข้าทำงาน และเปิดช่องให้สภา/องค์กรคนพิการมีอำนาจดำเนินคดีทางกฎหมายหากหน่วยงานรัฐไม่ปฏิบัติตาม
ทั้งนี้ ร่างกฎหมายฉบับนี้ผ่านการรับฟังความคิดเห็นจากทุกภาคส่วนแล้ว โดยมีผู้เห็นด้วยสูงถึงร้อยละ 97.38 ซึ่งหลังจาก ครม. อนุมัติหลักการแล้ว จะส่งเรื่องให้สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาตรวจพิจารณา เพื่อให้เนื้อหากฎหมายมีความรัดกุม ทันสมัย และเกิดประโยชน์สูงสุดแก่คนพิการ ก่อนเสนอสภาผู้แทนราษฎรต่อไป
ขณะที่ นิกร โสมกลาง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) เปิดเผยก่อนหน้านี้ว่าการเสนอปรับปรุง พ.ร.บ.ส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ ฉบับใหม่ เพื่อปฏิวัติระบบการดูแลคนพิการในทุกมิติ หลังกฎหมายเดิมใช้มาตั้งแต่ปี 2550 และแก้ไขล่าสุดเมื่อปี 2556
โดยร่างกฎหมายฉบับใหม่มีสาระสำคัญ 4 ประเด็นหลัก ได้แก่
- ปรับคำนิยามและขยายเครือข่ายองค์กร โดยปรับเพิ่มคำนิยามให้ครอบคลุมกลุ่มบุคคลออทิสติก พร้อมเปิดรับองค์กรคนพิการที่เป็นนิติบุคคลอื่นๆ นอกเหนือจากสมาคมคนพิการ 7 ประเภทเดิม ให้สามารถทำงานร่วมกับภาครัฐ และเข้าร่วมเป็นคณะกรรมการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการแห่งชาติ (กพช.) ได้
- ปรับระบบบริหารจัดการกองทุนส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการให้มีความยืดหยุ่น มั่นคง และเปิดช่องให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นขอรับสนับสนุนงบประมาณและทรัพยากรจากกองทุนฯ ไปบริหารจัดการดูแลคนพิการในระดับพื้นที่ได้โดยตรง
- ยกระดับการคุ้มครองสิทธิโดยจัดตั้งคณะกรรมการขจัดการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมต่อคนพิการ เพื่อวินิจฉัยเรื่องร้องเรียน พร้อมจัดตั้งคณะกรรมการส่งเสริมและกำกับการเข้าถึงสภาพแวดล้อมโดยสะดวก เพื่อขับเคลื่อนนโยบาย Universal Design อย่างเป็นรูปธรรม
- กำหนดกลไกให้หน่วยงานภาครัฐและเอกชนเร่งรัดการจ้างงานคนพิการให้เป็นไปตามที่กฎหมายกำหนด
