ย้ำ เจตจำนงประชามติ “เห็นชอบ” 21.6 ล้านเสียง เสนอ สสร. 300 คน มาจากการเลือกตั้ง พร้อมเดินหน้ารวบรวม 50,000 รายชื่อ หวังรัฐสภาพิจารณา เรียกร้องพิจารณารับหลักการร่างฯ สะท้อนความต้องการประชาชน เดินหน้าจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่
วันนี้ (9 มิ.ย. 69) กลุ่มประชาชนร่างรัฐธรรมนูญ (Con for All) พร้อมเครือข่ายภาคประชาชนจากหลากหลายกลุ่ม เข้ายื่นรายชื่อผู้ริเริ่มเสนอ ร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. หรือ “ร่างรัฐธรรมนูญฉบับประชาชน” ต่อ เลิศศักดิ์ พัฒนชัยกุล รองประธานสภาผู้แทนราษฎร คนที่ 2
สาระสำคัญของร่างฯ ดังกล่าว คือ การเพิ่มหมวด 15/1 ว่าด้วยการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ โดยกำหนดให้มีสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ (สสร.) ที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชน เพื่อยกร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ภายใต้หลักประชาธิปไตย ความหลากหลายและครอบคลุม การมีส่วนร่วมของประชาชน และประสิทธิภาพในการดำเนินงาน
ภัสราวลี ธนกิจวิบูลย์ผล ตัวแทนจาก CALL บอกว่า การยื่นร่างฯ ครั้งนี้ย้ำจุดยืนของภาคประชาชน ที่ต้องการผลักดันรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ตามเจตนารมณ์ของประชาชน กว่า 21.6 ล้านเสียงที่ลงประชามติ เห็นชอบ ให้มีการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่
โดยตั้งข้อสังเกตต่อคำแถลงนโยบายของรัฐบาลที่นำโดยพรรคภูมิใจไทย ไม่ได้กล่าวถึงการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ และไม่ได้ยืนยันร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญที่ค้างการพิจารณาในรัฐสภา แต่ต่อมาพรรคภูมิใจไทยได้เสนอร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญของตนเอง ซึ่งมีสาระสำคัญแตกต่างจากข้อเสนอของภาคประชาชน โดยเฉพาะประเด็นที่มาของ สสร. ที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งโดยตรงของประชาชนทั้งหมด
ภัสราวลี ยังมองว่า การเร่งเดินหน้ากระบวนการดังกล่าวอาจไม่สอดคล้องกับเจตจำนงของประชาชน ที่ต้องการมีส่วนร่วมในการกำหนดอนาคตทางการเมืองของประเทศ พร้อมตั้งคำถามว่ากระบวนการจัดทำรัฐธรรมนูญใหม่จะเปิดพื้นที่ให้ประชาชนมีส่วนร่วมอย่างแท้จริงหรือไม่
ภัสราวลี ยังระบุถึงคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 18/2568 ซึ่งถูกมองว่าเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ โดยเห็นว่าคำวินิจฉัยดังกล่าวขัดแย้งกับหลักการที่ประชาชนเป็นผู้ทรงอำนาจสถาปนารัฐธรรมนูญ และถูกนำไปใช้เป็นเหตุผลทางการเมืองในการคัดค้านการแก้ไขรัฐธรรมนูญและการเลือกตั้งผู้ยกร่างรัฐธรรมนูญ
สำหรับสาระสำคัญของร่างรัฐธรรมนูญฉบับประชาชน ประกอบด้วย 3 ประเด็นหลัก ได้แก่
- กำหนดให้มี สสร. จำนวน 300 คน มาจากการเลือกตั้งของประชาชน แบ่งเป็น สสร. ระดับจังหวัด 150 คน และ สสร. แบบบัญชีรายชื่อ 150 คน
- จัดตั้งคณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ จำนวน 35 คน โดยกำหนดลักษณะต้องห้าม ไม่ให้บุคคลที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการรัฐประหารเข้ามาดำรงตำแหน่ง
- กำหนดให้ร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ต้องได้รับความเห็นชอบจาก สสร. ไม่น้อยกว่า 3 ใน 5 ของจำนวนสมาชิกทั้งหมด และต้องผ่านการออกเสียงประชามติเห็นชอบจากประชาชน
ขณะที่ ชยพล ดโนทัย จาก iLaw ย้ำว่า ร่างรัฐธรรมนูญฉบับประชาชนไม่ได้ขัดต่อคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ พร้อมอธิบายว่า กระบวนการผลักดันร่างฯ ดังกล่าวมี 5 ขั้นตอน เริ่มจากการยื่นรายชื่อผู้ริเริ่มเสนอร่างต่อประธานรัฐสภา หากตรวจสอบความถูกต้องครบถ้วนแล้ว ผู้ริเริ่มจะสามารถเปิดให้ประชาชนร่วมลงชื่อสนับสนุนร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญได้
การเข้าชื่อสามารถดำเนินการผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ โดยผู้ร่วมลงชื่อต้องระบุชื่อ-นามสกุล เลขประจำตัวประชาชน และลงลายมือชื่อกำกับ ซึ่งกฎหมายกำหนดให้ต้องมีผู้มีสิทธิเลือกตั้งร่วมลงชื่อไม่น้อยกว่า 50,000 รายชื่อ
เมื่อรวบรวมรายชื่อครบตามเกณฑ์ จะนำเข้าสู่การตรวจสอบและบรรจุเข้าสู่วาระการประชุมรัฐสภา เพื่อพิจารณาตามกระบวนการแก้ไขรัฐธรรมนูญมาตรา 256 ของรัฐธรรมนูญปี 2560 ซึ่งต้องผ่านการพิจารณา 3 วาระ และได้รับเสียงสนับสนุนตามเงื่อนไขที่รัฐธรรมนูญกำหนด
หากรัฐสภาเห็นชอบ จะต้องจัดให้มีการออกเสียงประชามติ เพื่อถามประชาชนว่ามีความเห็นชอบต่อแนวทางและสาระสำคัญของการแก้ไขรัฐธรรมนูญหรือไม่ หากผลประชามติเป็น “เห็นชอบ” จึงจะสามารถเดินหน้าสู่กระบวนการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ได้
หลังจากนั้น จะมีการเลือกตั้ง สสร. เพื่อยกร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ก่อนนำร่างดังกล่าวไปจัดทำประชามติอีกครั้ง เพื่อให้ประชาชนตัดสินใจว่าจะเห็นชอบให้ประกาศใช้เป็นรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่
ทั้งนี้ เครือข่าย Con for All ระบุว่า ระบบเข้าชื่อออนไลน์บนเว็บไซต์ conforall.com จะเปิดให้ประชาชนร่วมลงชื่อสนับสนุนร่างรัฐธรรมนูญฉบับประชาชน ตั้งแต่วันที่ 12 มิถุนายน 2569 เป็นต้นไป พร้อมเรียกร้องให้รัฐสภาพิจารณารับหลักการร่างดังกล่าว เพื่อสะท้อนเจตจำนงของประชาชนที่ต้องการเห็นการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่
