วิ่ง…ให้ไกลกว่าเส้นชัย ผลลัพธ์แห่งกลไกความต่อเนื่อง ขยับร่างกาย เปลี่ยนสู่เมืองสุขภาวะดี

สำหรับคนทั่วไปการเลือกออกจากบ้านไปวิ่งออกกำลังกาย คงไม่ใช่เรื่องยาก แต่ มาโนช รุ่งเรืองอเนกคุณ ที่มีข้อจำกัดทางร่างกาย เป็นผู้พิการทางการเห็น กลับไม่ได้มองสิ่งนี้เป็นอุปสรรค และการตัดสินใจก้าวออกจากบ้านมาวิ่ง จึงเป็นความท้าทายที่เกิดขึ้นกับเขาเมื่อ 10 กว่าปีก่อน

ทลายข้อจำกัดร่างกาย สู่เป้าหมายใหม่ของชีวิต

มาโนช ไม่เคยคิดว่าตัวเองจะกลายเป็นนักวิ่ง หรือมีเป้าหมายว่าจะต้องออกกำลังกายให้ได้มากแค่ไหน จนกระทั่งวันหนึ่งมีผู้ชักชวนให้เขารู้จักกับ โครงการวิ่งด้วยกัน จากการสนับสนุนโดย สสส. ที่เปิดโอกาสให้ผู้พิการทางการเห็น ออกมาวิ่งร่วมกับคนทั่วไป โดยมีอาสาสมัครไกด์รันเนอร์คอยเป็นบัดดี้ดูแลและนำทาง

มาโนช รุ่งเรืองอเนกคุณ นักวิ่งผู้พิการทางการเห็น กลุ่มวิ่งด้วยกัน

จากการตอบรับคำชวนในวันนั้น กลายเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้ มาโนช ค้นพบว่า ข้อจำกัดทางร่างกายไม่ได้ทำให้เขาหมดโอกาสในการออกกำลังกาย และการวิ่งก็กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตที่สร้างทั้งความสุข สุขภาพดี และแรงบันดาลใจของการใช้ชีวิตมาจนถึงวันนี้

การมาร่วมกิจกรรม ซิตี้รัน #Saveสสส. ที่จัดขึ้นเมื่อไม่นานมานี้ จึงไม่ใช่แค่การออกมาวิ่งปกติทั่วไป แต่สำหรับ มาโนช นี่คือการสะท้อนให้เห็นว่า หากไม่มีพื้นที่และโอกาสจากโครงการที่สนับสนุนคนพิการอย่างทั่วถึง เส้นทางการออกกำลังกายของเขาก็อาจไม่มีวันเริ่มต้นขึ้น

“ตอนแรกไม่ได้อยากออกกำลังกาย แค่อยากมาร่วมกิจกรรม แต่พอมาเจอสังคมที่มีแต่คนออกกำลังกาย ก็ทำให้เราอยากทำเหมือนเขา”

มาโนช รุ่งเรืองอเนกคุณ

จากคนที่ไม่กล้าออกจากบ้าน วันนี้มาโนชสามารถออกไปทำกิจกรรมนอกบ้านได้ตลอดทั้งวัน จากที่เคยเดินขึ้นสะพานลอยแล้วยังรู้สึกเหนื่อย ปัจจุบันเขาวิ่งระยะสะสมต่อวันได้ไกลที่สุดถึง 120 กิโลเมตร และอยู่ในเส้นทางนักวิ่งมาตลอดช่วงหลายปีมานี้

สิ่งที่เปลี่ยนไปจึงไม่ใช่แค่สมรรถภาพร่างกาย แต่เป็นความมั่นใจต่อการใช้ชีวิต และการได้เป็นส่วนหนึ่งของสังคมที่กว้างขึ้น

เรื่องราวของ มาโนช สะท้อนว่า การส่งเสริมสุขภาพสำหรับคนพิการอาจไม่ได้เริ่มต้นและจบลงที่การจัดกิจกรรมออกกำลังกาย แต่ต้องมีองค์ประกอบอื่นเข้ามาสนับสนุน ทั้งคนช่วยเหลือ สภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวย การเดินทาง และเครือข่ายทางสังคม ที่ทำให้คนพิการสามารถเข้าถึงกิจกรรมได้จริง

วิ่ง…พื้นที่ทางสังคม เพื่อสุขภาวะคนเปราะบาง

นวคุณ พจน์ชพรกุล จากมูลนิธิด้วยกัน เพื่อคนพิการและสังคม ในฐานะไกด์รันเนอร์กับบทบาทบัดดี้ตลอดเส้นทางการวิ่ง มองว่าสำหรับเขาแล้วการออกกำลังกายไม่ใช่แค่การดูแลสุขภาพ แต่ช่วยสร้างพื้นที่ทางสังคม ทำให้คนพิการได้พบปะผู้คน มีเพื่อน มีเครือข่ายที่เชื่อมโยงกันทั่วประเทศ และได้รับความช่วยเหลือในมิติอื่น ๆ ของชีวิต

จึงยอมรับว่า หากอนาคตมีการแก้ไขกฎหมาย ที่อาจเปลี่ยนแปลงแหล่งที่มาของเงินกองทุน สสส. จากเงินจัดเก็บภาษีบาป จากสุรา ยาสูบ ไปเป็นการจัดสรรจากงบประมาณรายจ่ายประจำปีจากรัฐ หลายโครงการที่ดำเนินการมาอย่างต่อเนื่องเพื่อพัฒนา ยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้คน กลุ่มเปราะบาง อาจเผชิญข้อจำกัด เพราะการทำงานด้านส่งเสริมสุขภาพ จำเป็นต้องวางแผนระยะยาว และอาศัยความต่อเนื่องของเครือข่ายร่วมด้วย

นวคุณ พจน์ชพรกุล มูลนิธิด้วยกัน เพื่อคนพิการและสังคม (ซ้าย) ในฐานะไกด์รันเนอร์และบัดดี้ของมาโนช

“เราทำงานกับคน ๆ หนึ่งมาเป็นสิบปี เครือข่ายต้องต่อเนื่อง ถ้าเปลี่ยนกฎหมายแล้วอนาคตจะเป็นอย่างไร เราอาจไม่รู้ว่าจะวางแผนงานกันอย่างไร ความต่อเนื่องที่เคยมีอาจหายไป”

นวคุณ พจน์ชพรกุล

เขายังมั่นใจว่าเงินที่นำมาส่งเสริมสุขภาพไม่ควรถูกมองเพียงต้นทุนของการจัดกิจกรรม แต่รัฐควรมองว่าเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างระบบสนับสนุนให้คนที่มีความแตกต่างและมีข้อจำกัด สามารถใช้ชีวิตได้อย่างสมบูรณ์มากขึ้นในสังคม

เมื่อการสร้างเสริมสุขภาพต้องอาศัยมากกว่าหน่วยงานเดียว

ผศ.นพ.วิชช์ เกษมทรัพย์ ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ (ศจย.) เป็นอีกคนที่ออกมาวิ่ง และเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรม ซิตี้รัน #Saveสสส. มองว่า การสร้างเสริมสุขภาพเป็นภารกิจที่หน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งไม่สามารถทำได้เพียงลำพัง ไม่ว่าจะเป็นกระทรวงสาธารณสุข สสส. หรือหน่วยงานภาครัฐ แต่ต้องอาศัยความร่วมมือจากท้องถิ่น ภาคการศึกษา ภาคเอกชน และภาคประชาชน

ตัวอย่างเช่น การทำให้คนออกมาวิ่งมากขึ้น ไม่ได้ขึ้นอยู่กับการรณรงค์ให้คนเห็นความสำคัญของการออกกำลังกายเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับโครงสร้างพื้นฐาน พื้นที่สาธารณะ ทางเท้าที่ปลอดภัย ระบบคมนาคม ตลอดจนการสร้างบรรยากาศที่ทำให้ผู้คนรู้สึกอยากขยับร่างกาย

จึงเห็นว่าที่ผ่านมา สสส.มีบทบาทสนับสนุนทั้งองค์ความรู้ เงินทุน การจัดกิจกรรม และการสร้างพื้นที่ให้คนได้มีส่วนร่วม ไม่ว่าจะเป็นกิจกรรมวิ่ง การออกกำลังกายในชุมชน หรือการสื่อสารผ่านบุคคลที่มีอิทธิพลทางความคิด เพื่อทำให้การดูแลสุขภาพกลายเป็นเรื่องใกล้ตัว

ผศ.นพ.วิชช์ ยังยกตัวอย่างบรรยากาศการวิ่งในช่วงก่อนโควิด-19 ที่มีการจัดงานวิ่งทั่วประเทศเกือบ 2,000 งาน สะท้อนให้เห็นว่าการสร้างกระแสและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการออกกำลังกาย สามารถทำให้ผู้คนหันมาสนใจสุขภาพ และเข้าร่วมกิจกรรมได้ในวงกว้าง

นั่นทำให้การสร้างบรรยากาศเหล่านี้ต้องอาศัยความต่อเนื่อง และไม่ใช่เพียงการจัดกิจกรรมเป็นครั้งคราว แต่ต้องทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในชีวิตประจำวัน ตั้งแต่เด็กในโรงเรียนที่ควรมีเวลาออกกำลังกาย ไปจนถึงคนในชุมชนที่เข้าถึงพื้นที่สาธารณะได้อย่างทั่วถึง และปลอดภัย

ผศ.นพ.วิชช์ เกษมทรัพย์ ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ (ศจย.)

ผศ.นพ.วิชช์ จึงเชื่อว่า หากความพยายามของรัฐบาลต่อการแก้กฎหมายเพื่อเปลี่ยนกลับไปใช้ระบบการของบประมาณรายปี อาจกระทบต่อรูปแบบการทำงานที่พยายามเชื่อมโยงหลายหน่วยงานเข้าด้วยกัน เพราะการส่งเสริมสุขภาพเป็นเรื่องที่ต้องทำข้ามกระทรวงและข้ามภาคส่วน ไม่ใช่ภารกิจเฉพาะของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง

“สสส.เองก็ควรใช้โอกาสนี้พัฒนาการทำงานให้เชื่อมโยงกับภาครัฐมากขึ้น โดยเฉพาะการผลักดันให้นายกรัฐมนตรี และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องร่วมกำหนดทิศทาง เช่น การส่งเสริมให้ท้องถิ่นสร้างพื้นที่ออกกำลังกาย หรือให้โรงเรียนจัดเวลาให้นักเรียนได้เคลื่อนไหวร่างกายอย่างเพียงพอ”

ผศ.นพ.วิชช์ เกษมทรัพย์

ทุกย่างก้าวของเมือง มีเรื่องราวการสร้างเสริมสุขภาพ

กิจกรรม ซิตี้รัน ไม่ได้สะท้อนแค่ภาพการออกกำลังกายเพื่อสุขภาพ แต่ยังเชื่อมโยงให้เห็นโอกาสต่าง ๆ ของเมืองตลอดเส้นทางการวิ่ง ซึ่ง ณรงค์ เทียมเมฆ ที่ปรึกษาสมาพันธ์ชมรมเดิน-วิ่งเพื่อสุขภาพไทย จึงใช้โอกาสกิจกรรมซิตี้รัน เป็นเครื่องมือสื่อสารให้สังคมเห็นว่า การสร้างเสริมสุขภาพแทรกอยู่ในพื้นที่และกิจกรรมต่าง ๆ ของชีวิตประจำวัน

การวิ่งบนถนน และทางเท้าในเมือง กำลังบ่งบอกถึงการให้เห็นความสำคัญของการพัฒนาทางเท้าที่ปลอดภัย และเหมาะกับการเดิน-วิ่ง ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการส่งเสริมให้คนลดการใช้รถยนต์ หันมาเดินมากขึ้น และช่วยลดปัญหาการจราจร

“สสส.ไม่ได้เป็นหน่วยงานที่ให้เงินไปสร้างถนน หรือทำทางเท้าให้ดี แต่ให้งบฯ สนับสนุนงานวิจัยจากมหาวิทยาลัยต่าง ๆ เพื่อร่วมพัฒนาแนวคิดการออกแบบเมืองให้น่าอยู่และเดินได้ ก่อนนำข้อเสนอไปสื่อสารให้หน่วยงานท้องถิ่น เช่น กทม.นำไปปรับใช้ พัฒนาเมือง”

ณรงค์ เทียมเมฆ

เขาเปรียบเทียบงบฯ สนับสนุนจาก สสส.ว่าเป็นเพียง น้ำมันหล่อลื่น ที่ช่วยให้กลไกของชุมชนและเครือข่ายได้ทำงานต่อ ขณะที่แรงขับเคลื่อนสำคัญมาจากความศรัทธา ความตั้งใจ และการทำงานร่วมกันของผู้คนในพื้นที่

“เงินของ สสส.ไม่ใช่เชื้อเพลิงที่ทำให้ทุกอย่างเกิดขึ้น แต่เป็นน้ำมันหล่อลื่นที่ช่วยให้เครื่องยนต์และกลไกของชุมชนเดินต่อไปได้”

ณรงค์ เทียมเมฆ

ดังนั้นจึงกังวลว่าหากเปลี่ยนแหล่งที่มาของเงินกองทุน อาจส่งผลต่อความต่อเนื่องของการทำงานของเครือข่าย ซึ่งไม่ได้มีเพียงองค์กรขนาดใหญ่ แต่รวมถึงคนทำงานในระดับชุมชน ที่ร่วมกันขับเคลื่อนงานด้านสุขภาพมาอย่างยาวนาน

ณรงค์ เทียมเมฆ ที่ปรึกษาสมาพันธ์ชมรมเดิน-วิ่งเพื่อสุขภาพไทย

“เงินจากภาษีบาปมีหลักคิดสำคัญ คือ การนำรายได้จากสินค้าที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพกลับมาสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ หากเปลี่ยนไปใช้งบประมาณแผ่นดิน ก็ต้องพิจารณาด้วยว่า รัฐจะจัดสรรงบประมาณได้เพียงพอและต่อเนื่องหรือไม่”

ณรงค์ เทียมเมฆ

ถึงตรงนี้ก็ไม่ได้มองว่าระบบการทำงานของ สสส.ไม่มีจุดที่ต้องปรับปรุง ดังนั้นหากพบข้อบกพร่อง ก็ควรนำมาทบทวนและแก้ไข โดยไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนแปลงหลักคิดสำคัญของการสร้างเสริมสุขภาพไปทั้งหมด

“เมืองเดินได้ เดินดี” สุขภาวะคน-พัฒนาเมือง

ความพยายามสะท้อนถึงการสนับสนุนให้ผู้คนออกกำลังกาย เชื่อมโยงกับการสร้างสภาพแวดล้อมให้เอื้อต่อการใช้ชีวิตในเมืองอย่างมีคุณภาพ ถ้าลองย้อนไปหลาย 10 ปี ก่อนหน้านี้ ศูนย์ออกแบบและพัฒนาเมือง (UddC) จึงร่วมกับ สสส. ริเริ่มโครงการ Good Walk หรือ เมืองเดินได้-เมืองเดินดี พร้อมพัฒนาโครงการวิจัยและจัดทำดัชนี ศักยภาพการเดินเท้า (Good Walk Score) ซึ่งกลายเป็นอีกหนึ่งจุดเปลี่ยนสำคัญของการขับเคลื่อนเชิงนโยบาย

อดิศักดิ์ กันทะเมืองลี้ รองผู้อำนวยการศูนย์ออกแบบและพัฒนาเมือง (UDDC-CEUS) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ชี้ให้เห็นว่า ในอดีต Mindset เรื่องการพัฒนาเมืองในบ้านเรามักมุ่งแต่เรื่องการออกแบบเมืองที่สวยงาม หรือฟังก์ชันที่ครบครัน กระทั่งเริ่มเกิดความร่วมมือกับ สสส. ที่ใช้ทั้งศาสตร์และศิลป์ขับเคลื่อนเมืองในระดับนโยบายไปพร้อมกัน เปลี่ยนการมองเรื่องสุขภาพที่เคยเป็นเรื่องส่วนบุคคล ให้เป็นเรื่องของทุกคน โดยผลักดันผ่านกลไกการพัฒนาเมือง

อดิศักดิ์ กันทะเมืองลี้ รองผู้อำนวยการศูนย์ออกแบบและพัฒนาเมือง (UDDC-CEUS)

“ก่อนหน้านี้ เราไม่คิดฝันว่าการจะขับเคลื่อนเรื่อง เมืองเดินได้-เมืองเดินดี ในเมืองที่ ฝนแปดแดดสี่ แบบบ้านเราได้ มีมายาคติที่พูดในเชิงประชดประชันว่า กรุงเทพฯ ไม่สามารถที่จะเดินได้ เพราะเรามีข้อจำกัดเรื่องสภาพแวดล้อม แต่เมื่อเริ่มมีการสร้างกลไกให้เรื่องสุขภาพมาเจอกับการพัฒนาเมือง ก็กลายเป็นจุดร่วมสำคัญในการสร้างการเปลี่ยนแปลง ทั้งในเชิงนโยบาย และ Mindset ของผู้คนต่อเรื่องสุขภาวะ”

อดิศักดิ์ กันทะเมืองลี้

รอง ผอ.UDDC อธิบายว่า การก้าวข้ามข้อจำกัดดังกล่าวไม่ได้ใช้เพียงความหวังในการสร้างเมืองใหม่ หรือดูจากแบบอย่างเมืองในต่างประเทศเท่านั้น แต่เลือกใช้ข้อมูลเชิงวิทยาศาสตร์และงานวิจัยมารองรับ เปลี่ยนบทสนทนาที่เคยมีแต่เห็นขัดแย้งสู่ประเด็นสาธารณะและนโยบายหาเสียงระดับชาติ

อีกหนึ่งปัจจัยในการขับเคลื่อนเพื่อเปลี่ยนเมือง คือ ระยะเวลา ที่ไม่สามารถทำแล้วเห็นผลได้ภายใน 6 เดือนหรือ 1 ปี แต่ต้องอาศัยความต่อเนื่องระยะยาว 

“การเปลี่ยน Pain Point ให้กลายเป็นนโยบายต้องมีช่วงเวลาการสร้างความเข้าใจร่วม เปิดรับตัวนวัตกรรม นำไป implement ให้เห็นตัวอย่างที่ดี จึงเกิดการขยายผลได้”

อดิศักดิ์ กันทะเมืองลี้

ความต่อเนื่องดังกล่าวไม่เพียงช่วยให้เห็นการเปลี่ยแปลงที่ชัดเจนขึ้นเท่านั้น แต่ยังทำหน้าที่ขยายโจทย์สุขภาวะเมืองให้กว้างขึ้น เช่น ไม่ใช่เพียงการพัฒนาทางเท้าที่ปลอดภัย แต่ต่อยอดไปสู่โครงข่ายจักรยาน พื้นที่สีเขียว และพื้นที่เล่นสาธารณะ โดยปัจจุบัน องค์ความรู้ดังกล่าวถูกกระจายออกจากเมืองหลวงสู่ท้องถิ่นแล้วทั่วประเทศ

โอกาสพัฒนาเมือง กับความจำเป็นสร้างกลไกที่เป็นอิสระ

จากบทเรียนการทำงานพัฒนาเมือง ส่งผลให้ อดิศักดิ์ กังวลต่อความพยายามปรับแก้กฎหมายเปลี่ยนโครงสร้างแหล่งงบประมาณของ สสส. เพราะสิ่งนี้ผูกพันกับ ความเป็นอิสระในการกำหนดทิศทางขับเคลื่อนสังคม โดยเฉพาะการทำงานด้านการพัฒนาเมือง ที่ต้องอาศัยสะพานเชื่อมระหว่างงานวิจัยเชิงปฏิบัติการ ท้องถิ่น และชุมชน

“การเปลี่ยนแปลง พ.ร.บ. หรือแหล่งงบประมาณของสสส.จะกระทบเรื่องการกำหนดทิศทาง หรือความเป็นอิสระในการกำหนดวาระทางสังคม ทั้งในการขับเคลื่อนทั้งในเชิงนโยบาย และการสร้างกลไกในการเปลี่ยนแปลง”

อดิศักดิ์ กันทะเมืองลี้

อดิศักดิ์ ยังสะท้อนถึงผลกระทบเชิงโครงสร้างหากเกิดการเปลี่ยนแปลงกรอบงบประมาณว่าปัญหาสำคัญของการพัฒนาเมืองในไทย คือ ท้องถิ่น มักไม่มีงบประมาณสำหรับงานวิจัยเชิงลึก ขณะที่แหล่งทุนวิจัยกระแสหลักก็มักติดกรอบวิชาการ ที่ตัดขาดจากหน้างานจริง ทำให้โครงการภาครัฐมักข้ามไปสู่การลงมือดำเนินการทันทีโดยขาดองค์ความรู้รองรับ โดยเฉพาะเรื่อง เมืองเดินได้เดินดี ที่มีงบประมาณสนับสนุนการลงทุนในฝั่งงานวิจัยเชิงปฏิบัติค่อนข้างจำกัด

“เมื่อขาดองค์ความรู้ที่ชัดเจนหรืองานวิจัยรองรับเป็นข้อมูลตั้งต้น ก็ยากที่จะของบประมาณลงทุนกับเมือง ในทางกลับกัน เมืองเองก็ขาดงบประมาณศึกษาวิจัย จึงทำให้เกิดโครงการที่มุ่งเป้าสู่การดำเนินการก่อสร้างในเมืองเลย ซึ่งเป็นเรื่องยากที่จะประสบความสำเร็จในระยะยาว”

อดิศักดิ์ กันทะเมืองลี้

การได้รับการสนับสนุนในระยะยาวจากกองทุน สสส. จึงไม่ใช่เพียงแค่การให้ทุนนักวิชาการเพื่อศึกษาวิจัยเท่านั้น แต่ยังเป็นตัวประสานที่ดึงภาควิจัย รัฐ ท้องถิ่น และภาคประชาสังคมให้เคลื่อนไปพร้อมกันทั้งองคาพยพ หากขาดกลไกนี้ การเชื่อมประสาน หรือสร้างการมีส่วนร่วมก็จะไม่เกิด ทำให้เห็นแต่กระบวนการพัฒนาเมืองแต่ในมิติที่แทบไม่ต่างจากเดิม

อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพที่เป็นผลมาจากการเปลี่ยนวิธีคิดด้านการพัฒนาเมือง ได้เห็นเกิดขึ้นแล้วในปัจจุุบัน เช่น การออกแบบที่คำนึงถึงทุกคน (Universal Design) ที่มีความราบเรียบ แข็งแรง และไร้รอยต่อมากขึ้น ยิ่งไปกว่านั้น ยังต่อยอดไปสู่โครงการทางเดินสัญจรรูปแบบพิเศษ เช่น ทางเดินมีหลังคาคลุม และทางเดินยกระดับเชื่อมต่อระบบบริการสุขภาพ

“วันนี้ เราเห็นทางเท้าในเมืองของเราไปไกลกว่าทางเท้าที่เคยเห็นปกติ มีโครงการที่ให้ความสำคัญกับพื้นที่สาธารณะอย่างเป็นรูปธรรม เช่น ทางเดินยกระดับย่านราชวิถีเพื่อเชื่อมโยงกลุ่มโรงพยาบาล ด้วยความร่วมมือจาก กทม. ซึ่งสร้างคุณูปการอย่างมากต่อผู้มารับบริการทางสาธารณสุข”

“ตลอดระยะเวลา 10 กว่าปีที่ผ่านมาของการขับเคลื่อนเรื่องเมือง การใช้ข้อมูลวิทยาศาสตร์ งานวิจัย และการร่วมมือกับภาคีเครือข่ายไม่เพียงทำให้เห็นความเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของถนนและทางเท้าที่ดีขึ้นเท่านั้น แต่สังคมยังมีความเข้าใจและมีมิติทางวัฒนธรรมเกี่ยวกับการเดินเท้าและพื้นที่สาธารณะที่สุขุมนุ่มลึกขึ้นอย่างแท้จริง”

อดิศักดิ์ กันทะเมืองลี้ ทิ้งท้าย

คุณค่าของการสร้างเสริมสุขภาพ จึงไม่ได้วัดกันแค่จำนวนกิจกรรมหรือเม็ดเงินที่ใช้ไป แต่อยู่ที่ว่า สิ่งเหล่านั้นช่วยเปลี่ยนชีวิตผู้คนได้มากแค่ไหน ? ทั้งการลดข้อจำกัด เปิดโอกาสให้คนทุกกลุ่มเข้าถึงสุขภาพที่ดี และทำให้เมืองเป็นพื้นที่ที่ทุกคนใช้ชีวิตได้อย่างมีคุณภาพอย่างเท่าเทียม

Author

Alternative Text
AUTHOR

พงศ์เมธ ล่องเซ่ง

นักข่าวไม่จำกัดสาย จัดให้ได้ทุกประเด็น

Alternative Text
AUTHOR

ปุณยอาภา ศรีคิรินทร์

เธอไม่ต้องฆ่าฉันด้วยปืนหรอก แค่เธอบอกว่าไม่รัก สักพักฉันก็ตาย