เลือกตั้งล่วงหน้าคึกคัก หากดูเฉพาะในกรุงเทพมหานคร มีผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้งนอกเขต 87.6% ในเขต 96.5% สะท้อนถึงความตั้งใจและความตื่นตัวของประชาชนในการออกมาใช้สิทธิ แต่กลับพบข้อผิดพลาดหลายเรื่อง จนเลขาธิการคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ต้องออกมาขอโทษ ปัญหาดังกล่าวได้สร้างความกังวลใจ จนทำให้แฮชแท็ก #กกตมีไว้ทำไม ติดเทรนด์ใน X อีกครั้งนับตั้งแต่การเลือกปี 2566
จากการสำรวจเขตหลักสี่ หนึ่งในพื้นที่ที่มีผู้ลงทะเบียนขอใช้สิทธิเลือกตั้งล่วงหน้ามากเป็นลำดับต้น ๆ ของ กทม. โดยมีผู้ลงทะเบียนมากกว่า 25,000 คน พบว่า การจัดระบบให้ผู้ใช้สิทธิเลือกตั้งนั้น มีการแจ้งรหัสจังหวัดและรหัสเขตเลือกตั้ง 4 หลัก แก่ประชาชน ขณะที่หน้าหน่วยเลือกตั้งมีการติดประกาศลำดับผู้มีสิทธิเลือกตั้ง รายชื่อผู้รับสมัคร หมายเลขพรรค และตัวอย่างบัตรเลือกตั้งทั้ง 2 ใบ อย่างชัดเจน
สำหรับเขตดังกล่าว พบว่ามีปัญหาการเขียนรหัสเขตเลือกตั้งที่หน้าซองผิด ซึ่งเป็นรหัสที่ระบุถึงจังหวัดและเขตเลือกตั้งที่ใช้ในการจัดส่งบัตรไปนับคะแนน จึงสร้างความกังวลใจให้กับผู้ใช้สิทธิเลือกตั้งว่าคะแนนเสียงของตนจะส่งไปผิดเขตผิดจังหวัด และอาจกลายเป็นคะแนนให้ผู้สมัครรายอื่นที่ไม่ใช่พรรคหรือคนที่ตนต้องการ แม้จะทักท้วงกรรมการประจำหน่วยฯ ไปหลายครั้ง แต่ก็ไม่เป็นผล
“ตอนที่เราไปตรวจสอบเขตที่ต้องเข้ามาเลือก ในหน้ากระดาษใบเล็กที่เขาให้มามีเลขจังหวัดกับเลขเขต ของหนูคือมุกดาหารจะเป็น 4901 พอเดินเข้ามาเขาจะมีซองให้ ที่หน้าซองเขาเขียน 4401 ซึ่งมันไม่ใช่เลขจังหวัดของหนู หนูก็ท้วงเขาไปแล้วว่าของหนูต้องเป็น 4901 ตามกระดาษใบเล็กนี้หรือเปล่า เขาก็ยังยืนยันกลับมาว่าไม่ใช่ เขาเขียนถูกแล้ว ต้องเป็น 4401 หนูยังท้วงอยู่หลายรอบ แต่เขาก็ยังยืนยันว่าถูกแล้ว หนูทำอะไรไม่ได้ก็เลยต้องเข้าไปกา”
ผู้ใช้สิทธิเลือกตั้งล่วงหน้า
นอกจากนี้ ยังพบอีกหลายปัญหาในหลายพื้นที่ เช่น บางเขตไม่ติดรายชื่อของผู้สมัครบางคน บางเขตพบข้อผิดพลาดติด QR Code รายชื่อข้อมูลผู้สมัคร สส. ในการเลือกตั้งครั้งก่อนเมื่อปี 2566 หรือบางเขตไม่ติดรายชื่อผู้สมัครผู้ใดในเขตเลย ทำให้ผู้มาใช้สิทธิต้องค้นหาข้อมูลเอง
ความผิดพลาดจำนวนมากที่เกิดขึ้น ทำให้ แสวง บุญมี เลขาธิการ กกต. ออกมากล่าวขอโทษระหว่างแถลงสรุปภาพรวมการเลือกตั้งล่วงหน้า แต่ยืนยันว่าจะไม่มีผลต่อการนับคะแนน สำหรับการเขียนข้อมูลหน้าซองผิดพลาด จะมีการตรวจสอบจำนวนผู้มาใช้สิทธิ์กับจำนวนบัตรอีกครั้งหลังปิดหีบ
“ท่านไม่ต้องกังวล เพราะเรามีเรียนประธานกรรมการการเลือกตั้งประจำเขตพิมพ์อยู่แล้ว รหัสไปรษณีย์ไม่กรอกก็ยังถึงเลย ซึ่งก่อนการส่งมอบบัตรเลือกตั้งก็ต้องตรวจสอบจำนวนคนมาใช้สิทธิกับจำนวนบัตร และจ่าหน้าซองทุกซองก่อนส่งให้ไปรษณีย์ เราออกแบบให้นำเจตจำนงของประชาชนไปถึงเขตเลือกตั้งทั้ง 400 เขตให้ได้”
แสวง บุญมี เลขาธิการ กกต.
ขณะที่ภาคประชาชนที่จับตาการเลือกตั้งอย่าง ยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ผู้อำนวยการ iLaw แสดงความรู้สึกต่อความผิดพลาดเหล่านี้ว่าเป็นที่น่าเสียใจและไม่น่าเกิดขึ้น โดยปัญหาการเขียนหน้าซองผิดเป็นปัญหาที่เคยเกิดขึ้นมาแล้วในการเลือกตั้งครั้งก่อน เมื่อปี 2566 ที่ใช้รหัส 5 ตัว จึงสับสนกับรหัสไปรษณีย์จนเขียนผิด
กกต. ในขณะนั้นแถลงอย่างชัดเจนว่าปัญหานี้เป็นเรื่องสำคัญ จึงมีการปรับเปลี่ยนในการเลือกตั้งครั้งนี้ปี 2569 ที่ใช้รหัส 4 ตัว แต่ปรากฏว่าก็ยังมีความสับสนผิดพลาดกันอยู่อีกมาก ยิ่งชีพ ยอมรับว่าคาดการณ์ว่าการเลือกตั้งจะเกิดปัญหา แต่ไม่ได้คาดการณ์ว่าการเขียนซองผิดจะเยอะขนาดนี้ เพราะเชื่อว่า กกต. รับทราบปัญหาและเห็นความสำคัญมาตั้งแต่ผิดพลาดครั้งก่อน
“พอมาถึงวันนี้ เราเห็นแล้วว่าความพร้อม กกต. ไม่ได้มาก แล้ววันเลือกตั้งจริง 8 ก.พ. จะต้องใช้เจ้าหน้าที่ล้านกว่าคน มีหีบ 3 หีบ มีบัตรลงคะแนน 3 ใบ เชื่อได้เลยว่าเจ้าหน้าที่หลายแสนคนเป็นเจ้าหน้าที่ที่มาใหม่ ไม่เคยทำหน้าที่ในหน่วยเลือกตั้งมาก่อน เพราะว่าปีนี้มันเยอะเป็นพิเศษ โอกาสที่จะมีความไม่เข้าใจและโอกาสที่จะมีความผิดพลาดทำให้กระทบต่อผลคะแนน ยังมีอยู่สูงมาก
“อย่างไรก็ตาม ขอชื่นชมคุณแสวงที่ออกมาขอโทษทันที อย่างน้อยขอโทษและยอมรับผิดก่อน เป็นการเปิดประตูไปสู่การแก้ไขปัญหา แต่กรรมการ กกต. ที่สูงไปกว่าคุณแสวงยังไม่ออกมาพูดอะไร ไม่รู้ว่าทราบหรือยังว่าเกิดอะไรขึ้นบ้าง”
ยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ผู้อำนวยการ iLaw
แม้เลขาธิการ กกต. จะบอกว่าไม่ต้องกังวล แต่ภาคประชาชนก็มองว่าเชื่อมั่นไม่ได้ โดยเฉพาะวันที่ 8 ก.พ. ที่ประชาชนกว่า 50 ล้านคน จะเข้าคูหาใช้สิทธิในหน่วยเลือกตั้งเกือบ 100,000 หน่วยทั่วประเทศ และแต่ละหน่วยต้องเปิด 3 หีบออกมานับคะแนน ที่เจ้าหน้าที่บางส่วนอาจไม่ได้รับการอบรม ไม่มีความเข้าใจอย่างแท้จริง จนไม่สามารถให้คำแนะนำที่ถูกต้องแก่ประชาชนได้
ผู้อำนวยการ iLaw จึงขอให้ประชาชนเข้าร่วมจับตาการเลือกตั้ง 8 ก.พ. ผ่านการเป็นอาสาสมัครรายงานเข้ามาใน Vote 62 เพื่อปกป้องทุกคะแนนเสียงของประชาชน และขอให้ กกต. สนับสนุนการมีส่วนร่วมของประชาชนที่เข้าสังเกตการณ์เพื่อลดความผิดพลาดให้มากที่สุด และเปิดเผยข้อมูลที่เกี่ยวข้องอย่างเต็มที่ ว่าหน่วยเลือกตั้งอยู่ที่ไหน ขั้นตอนเอกสารที่เกี่ยวข้องเป็นอย่างไร
“ไม่ใช่ว่ารอให้มันเกิดความผิดพลาดแล้วค่อยมาเปิดเผยหรือมาหาทางแก้ทีหลัง มันก็จะแก้ไม่ได้ ทุกคะแนนมีความสำคัญ ไม่ว่าจะเลือกใครก็อย่าให้มีใครเสียไป”
ยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ผู้อำนวยการ iLaw
ออกไปใช้สิทธิให้มาก จนความผิดพลาดไม่สามารถเปลี่ยนแปลงผลการเลือกตั้งได้
ข้อบกพร่องและความผิดพลาดที่เกิดขึ้นในการเลือกตั้งล่วงหน้า กกต. ได้ออกมาสื่อสารขอให้สังคมไม่มองแบบเหมารวมหรือส่อไปในทางทุจริต เนื่องจากเป็นความผิดพลาดที่เกิดขึ้นบางหน่วยเท่านั้น และตามมาด้วยการออกแถลงการณ์ส่งกำลังใจให้คณะกรรมการประจำหน่วยเลือกตั้ง (กปน.) และผู้ปฏิบัติงานจัดการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และการออกเสียงประชามติ ที่จะมีขึ้นในวันอาทิตย์ที่ 8 ก.พ.
สำหรับกรณีนี้ แม้ กกต. มองว่าเป็นความบกพร่องเล็กน้อย แต่อาจกระทบความเชื่อมั่นต่อผลการเลือกตั้งในภาพรวม สอดคล้องกับ รศ.สามชาย ศรีสันต์ วิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ม.ธรรมศาสตร์ ที่มองว่า นับตั้งแต่มี กกต. ชุดนี้น่าจะเป็น กกต. ชุดที่ถูกครหาและขาดความเชื่อมั่นศรัทธาจากประชาชนมากที่สุด สิ่งที่ประชาชนสามารถทำได้ คือ การออกไปใช้สิทธิเลือกตั้งให้มากที่สุด เพื่อเป็นกลไกทางสังคมที่จะกดดันไปยัง กกต. ไม่ให้การกระทำที่ผิดพลาด คลาดเคลื่อน หรือจงใจกระทำผิดพลาด นั้นส่งผลต่อคะแนนทำให้ได้คนที่ประชาชนไม่ได้เลือกมาเป็น สส.
“เชื่อว่าหากประชาชนมาลงคะแนนอย่างท่วมท้นและเทคะแนนให้พรรคการเมือง และตัวผู้สมัครอย่างเป็นเอกฉันท์ โอกาสที่ความผิดพลาดบกพร่องจนส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนลำดับของผู้จะมาดำรงตำแหน่งก็น้อยลง”
รศ.สามชาย ศรีสันต์ วิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ม.ธรรมศาสตร์
อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง
- เมื่อ กกต. พลาดซ้ำ! แต่ รัฐธรรมนูญ 60 ไม่มีกลไกเอาผิดแบบเห็นผลจริง
- We Watch หวั่นความเสี่ยง ‘บัตรเขย่ง-บัตรสูญหาย-บัตรผิดปกติ’ เลือกตั้งล่วงหน้านอกเขต
- เลือกตั้งล่วงหน้าพบผิดปกติเพียบ ความผิดพลาดที่ไม่คุ้มงบฯ 7.8 พันล้าน ?
- เมื่อรหัสหน้าซองผิด บทเรียน (กกต.) ก่อนถึงวันเลือกตั้งจริง (2 ก.พ. 69) I ตรงประเด็น
