ถึงเวลาพลังงานทางเลือก! พลิกวิกฤตจากสงคราม เป็นโอกาสยกเครื่องนโยบายด้านพลังงาน ‘นักวิชาการ’ ชี้ รัฐต้องลดต้นทุนติดตั้ง โซลาร์รูฟท็อป พร้อม ปรับมาตรการรับซื้อไฟคืน เพิ่มโควต้า สร้างแรงจูงใจ
สงครามตะวันออกกลางดันราคาก๊าซ LNG พุ่ง กระทบต้นทุนค่าไฟไทย ขณะที่โซลาร์รูฟท็อปเป็นพลังงานทางเลือกลดภาระค่าใช้จ่ายของประชาชน แต่ยังติดข้อจำกัดด้านนโยบายยังจูงใจไม่เพียงพอและต้นทุนแบตเตอรี่ที่สูง
ความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน ได้ส่งผลกระทบต่อช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งพลังงานที่สำคัญที่สุดของโลก ส่งผลให้ราคาพลังงานปรับตัวสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะราคาธรรมชาติเหลว (LNG) จากระดับ 10.6 ดอลลาร์ต่อล้านบีทียูในปลายเดือน ก.พ. ปรับขึ้นมาอยู่ที่ 19.9 ดอลลาร์ต่อล้านบีทียู ในเดือน มี.ค.
ทั้งนี้ ไทยมีการใช้ก๊าซธรรมชาติผลิตไฟฟ้าในสัดส่วนที่สูงราว 54% (ปี 2568) โดย สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) ประเมินว่าหากราคา LNG ปรับเพิ่มขึ้นแตะระดับ 25 ดอลลาร์ต่อล้านบีทียู จะทำให้ค่าไฟฟ้าผันแปร (Ft) เพิ่มขึ้นอีกราว 0.58 บาทต่อหน่วย ซึ่งปัจจุบันอยู่ที่ 0.0972 บาทต่อหน่วย (ม.ค.-เม.ย. 69)
จากสถานการณ์ดังกล่าวส่งผลให้ประชาชนหันมาให้ความสนใจติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปจำนวนมากขึ้น เพื่อหวังช่วยลดภาระค่าไฟฟ้าในระยะยาว
ก่อนหน้านี้รัฐบาลมีมาตรการสนับสนุนการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อป ด้วยการรับซื้อไฟคืนจากประชาชนรวมไม่เกิน 90 เมกะวัตต์ต่อปี แต่มาตรการนี้ไม่ค่อยได้รับความนิยม เนื่องจากมีขั้นตอนยุ่งยากในการยื่นขอติดตั้ง การรับซื้อคืนในกรณีไฟฟ้าเหลือใช้ในอัตราต่ำ และค่าติดตั้งแพง แม้ล่าสุดภาครัฐจะออกมาตรการส่งเสริมเพิ่ม โดยให้สามารถนำค่าติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปไปลดหย่อนภาษีได้สูงสุด 200,000 บาท ทำให้ผู้เสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาที่เข้าเงื่อนไข ติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปในราคาที่ถูกลง
แต่ ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ประเมินว่า ไม่ใช่ทุกคนจะลงทุนติดตั้งและเกินความคุ้มค่าการลงทุน โดยการลงทุนติดตั้งโซลาร์เซลล์ช่วยลดค่าไฟราว 50% หรือประมาณ 1,500-5,000 บาทต่อเดือน และลดภาษีได้ตั้งแต่ 2,500 บาท – 96,000 บาท มีระยะคืนทุนประมาณ 2-6 ปี ขึ้นอยู่กับขนาดไฟฟ้า ค่าติดตั้ง และฐานภาษี แม้เพราะระบบ ออนกริด (On-Grid) ช่วยลดการใช้พลังงานไฟฟ้าได้เฉพาะในช่วงกลางวัน แต่ยังต้องใช้ไฟจากการไฟฟ้าในช่วงกลางคืน หากต้องการใช้ไฟจากโซลาร์ทั้งวันเพื่อประหยัดค่าไฟฟ้ามากขึ้น อาจต้องติดตั้งแบตเตอรี่เพิ่มเติม เพื่อสำรองไฟฟ้าไว้ใช้ในช่วงกลางคืน ซึ่งเพิ่มค่าใช้จ่าย และไม่ครอบคลุมในเงื่อนไขการลดหย่อนภาษี
ด้าน สุขสิริ เปรมศรี หนึ่งในผู้ใช้โซลาร์รูฟท็อป เปิดเผยว่า ได้ติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปที่บ้าน เมื่อ 2 ปีก่อน เพราะหวังว่าจะช่วยประหยัดค่าไฟฟ้า โดยโซลาร์รูฟท็อปที่ติดตั้งมีทั้งหมดจำนวน 12 แผง ขนาด 6.9 กิโลวัตต์ เป็นระบบ On-Grid ไม่มีแบตเตอรี่กักเก็บไฟฟ้า แต่เชื่อมต่อกับสายส่งของการไฟฟ้า ซึ่งหากช่วงไหนมีแสงแดดไม่เพียงพอหรือเวลากลางคืน ระบบก็จะดึงกระแสไฟฟ้าจากการไฟฟ้ามาใช้ภายในบ้านแทน ทำให้ต้องเสียค่าไฟฟ้าตามเวลาที่ใช้ให้กับการไฟฟ้าด้วย
อย่างไรก็ตามหลังจากติดตั้งโซลาร์รูฟท็อป ค่าไฟฟ้าก็ลดลงเกือบเท่าตัว จากเดิมประมาณ 3,000 – 4,000 บาทต่อเดือน เหลือเพียง 1,400 – 1,500 บาทต่อเดือน ส่วนตัวจึงมองว่าคุ้มค่า แม้ระยะแรกจะต้องเสียค่าติดตั้ง 250,000 บาท แต่โซลาร์รูฟท็อปนี้สามารถใช้งานได้นานถึง 10 – 15 ปี แม้จะมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมในการเปลี่ยนแผงบ้าง แต่ก็น้อยกว่าตอนติดตั้งครั้งแรก
ขณะที่ อารีพร อัศวินพงศ์พันธ์ นักวิชาการด้านนโยบายพลังงาน สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย หรือ ทีดีอาร์ไอ (TDRI) ระบุว่า การผลักดันภาคครัวเรือนหันมาใช้โซลาร์รูฟท็อป (Solar Rooftop) เพื่อเป็นพลังงานทางเลือกให้มากขึ้นนั้น รัฐบาลควรต้องมีมาตรการลดต้นทุนการติดตั้ง
ด้วยการส่งเสริมการลงทุนในระบบกักเก็บพลังงาน หรือ แบตเตอรี่ เพื่อมีต้นทุนการผลิตลดลง และเมื่อแบตเตอรี่มีราคาถูกลง ก็จะช่วยสร้างแรงจูงใจให้ประชาชนติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปร่วมกับแบตเตอรี่ได้มากขึ้น เนื่องจากสามารถสำรองไฟฟ้าที่ผลิตได้ในเวลากลางวันนำไปใช้ในช่วงกลางคืนได้ ถือเป็นการใช้ไฟฟ้าที่ผลิตเองจากหลังคาบ้านได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
นอกจากนี้ รัฐบาลต้องปรับปรุงมาตรการรับซื้อไฟฟ้าคืน โดยเพิ่มโควต้าให้มากขึ้น เพื่อเปิดโอกาสให้ครัวเรือนที่ติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปแต่ยังไม่ได้มีการติดตั้งแบตเตอรี่ สามารถขายไฟฟ้าส่วนเกินคืนได้ในราคาที่สมเหตุสมผล ซึ่งปัจจุบันการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) รับซื้อไฟฟ้าอยู่ที่ราคา 2.20 บาทต่อหน่วย ถือว่าอยู่ในระดับต่ำมากเกินไป จึงควรต้องมีการพิจารณาใหม่ว่าควรจะขายคืนได้ในราคาเท่าไหร่
